*** Time ***
USA mini FLAG
New York

.:: Translate ::.

Polish flagItalian flagKorean flagPortuguese flagEnglish flagGerman flagFrench flagSpanish flagJapanese flagArabic flagRussian flagGreek flagDutch flagBulgarian flagCzech flagCroatian flagDanish flagFinnish flagRomanian flagSwedish flagNorwegian flagHebrew flagLatvian flagSlovak flagUkrainian flagVietnamese flagGalician flagThai flagTurkish flagHungarian flagIcelandic flag

W W W. U S A . X M C .P L

­čç║­čçŞ United State of America, Bo┼╝e Pob┼éogos┼éaw Ameryk─Ö :-)

­čç║­čçŞ Charakterystyka Edukacji USA

Stany Zjednoczone Ameryki obejmuj─ů obszar prawie 10 mln kmÔÇÖÔÇŁ. Pa┼ästwo jest podzielone na 50 stan├│w i kilka terytori├│w zamorskich (Porto Rico, Wyspy Dziewicze, Guam, Samoa). Liczba ludno┼Ťci przekracza 290 mln, w tym znaczny jest odsetek ludno┼Ťci nap┼éywowej z ca┼éego ┼Ťwiata, a zw┼éaszcza z Ameryki ┼üaci┼äskiej. W etnicznej mozaice biali zajmuj─ů zdecydowanie pierwsze miejsce -77,6%, czarni ÔÇô 11,4%, ludno┼Ť─ç tubylcza (Indianie) -0,7%, latynoameryka┼äska ÔÇô 7,6%, Azjaci i mieszka┼äcy wysp Pacyfiku ÔÇô 2,7% .

Rozwarstwienie spo┼éeczne jest znaczne .Najubo┼╝szymi warstwami s─ů mniejszo┼Ťci kolorowe: 30,7% wszystkich czarnych oraz 26,7% pochodz─ůcych z Ameryki ┼üaci┼äskiej ┼╝yje w ub├│stwie. Ich zarobki w skali rocznej nie przekraczaj─ů 7372 $ na rodzin─Ö.

Edukacja USA XMCpl

Najwa┼╝niejszymi celami o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej na 2000 r., w ┼Ťwietle deklaracji prezydenta i gubernator├│w (1990), s─ů:

kszta┼écenie wszystkich dzieci i m┼éodzie┼╝y zdolnej do nauki, rozpowszechnienie szkolnictwa ┼Ťredniego (90% grupy wieku ma zosta─ç przynajmniej absolwentami szko┼éy ┼Ťredni─Öj),

podniesienie poziomu nauczania języka angielskiego, matematyki, nauk przyrodniczych, historii i geografii, by absolwenci szkol byli dobrze przygotowani do wypełniania ról społecznych i zawodowych,

uczniowie ameryka┼äscy maj─ů zdoby─ç I miejsce w badaniach por├│wnawczych osi─ůgni─Ö─ç szkolnych w naukach przyrodniczych i matematyce,

ka┼╝dy doros┼éy Amerykanin b─Ödzie mia┼é wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci wystarczaj─ůce, by osi─ůgn─ů─ç sukces w globalnej gospodarce XXI wieku i by─ç przy tym obywatelem, kt├│ry b─Ödzie zna┼é dobrze i respektowa┼é swoje prawa i obowi─ůzki,

amerykańska szkoła będzie wolna od narkotyków i gwałtów

Charakterystyczn─ů cech─ů o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej jest skrajna decentralizacja. W kierowaniu systemem o┼Ťwiaty bior─ů udzia┼é w┼éadze stanowe i lokalne. Rz─ůd Federalny ani me kontroluje, ani nie finansuje o┼Ťwiaty. Tak stanowi Konstytucja.

W┼éadze federalne s─ů odpowiedzialne za tworzenie prawnych regulacji w obr─Öbie o┼Ťwiaty, dotycz─ůcych przede wszystkim mniejszo┼Ťci narodowych oraz niepe┼énosprawnych. Wspieraj─ů r├│wnie┼╝ badania naukowe dotycz─ůce edukacji. Nie ma wi─Öc w USA systemu o┼Ťwiaty publicznej, zarz─ůdzanego centralnie. Nie oznacza to jednak, ┼╝e Rz─ůd Federalny nie interesuje si─Ö o┼Ťwiat─ů. W┼éadze wykonawcze, ustawodawcze i s─ůdownicze Rz─ůdu Federalnego aktywnie uczestnicz─ů w tworzeniu polityki o┼Ťwiatowej dotycz─ůcej np. segregacji rasowej, alokacji pieni─Ödzy na o┼Ťwiat─Ö uwzgl─Ödniaj─ůcej potrzeby ro┼╝nych ┼Ťrodowisk, dost─Öpu do o┼Ťwiaty dzieci z rodzin biednych, dzieci upo┼Ťledzonych fizycznie lub umys┼éowo.

Za poziom o┼Ťwiaty odpowiadaj─ů przede wszystkim w┼éadze stanowe. W praktyce jednak poszczeg├│lne stany przekazuj─ů znaczny zakres uprawnie┼ä w┼éadzom lokalnym (radom szk├│┼é lokalnych). Rady te kieruj─ů szko┼éami w spos├│b bezpo┼Ťredni lub zlecaj─ů nadz├│r nad szko┼éami odpowiednim agencjom zwykle powo┼éanym do tego celu. W 1991 r. by┼éo ponad 15 tys. takich rad w ca┼éym kraju. Ka┼╝da rada mo┼╝e tworzy─ç oddzielny system szk├│┼é lokalnych).

Opr├│cz szk├│┼é publicznych istnieje dobrze rozwini─Öty system szk├│┼é prywatnych obejmuj─ůcy ponad 30 tys. szk├│┼é ro┼╝nych szczebli

Koszty finansowania ameryka┼äskiej o┼Ťwiaty publicznej s─ů w oko┼éo 10% pokrywane przez Rz─ůd Federalny, natomiast w 90% przez w┼éadze lokalne (z podatk├│w). Mimo i┼╝ wydatki na ucznia znacznie wzros┼éy w ostatnim 20-leciu (prawie 4-krotnie w latach 1976-1996 z 1505 do 6600 S), to jednak widoczne s─ů znaczne nier├│wno┼Ťci w finansowaniu o┼Ťwiaty, wynikaj─ůce z poziomu zamo┼╝no┼Ťci terenu zamieszkania, a przecie┼╝ bogactwo i bieda s─ů rozdzielone nier├│wno prawie w ka┼╝dym kraju. Mo┼╝na przecie┼╝ ustala─ç bardzo wysokie podatki, a ┼Ťci─ůga─ç niewiele pieni─Ödzy i odwrotnie.

W USA nie istnieje centralna w┼éadza o┼Ťwiatowa. Odpowiedzialno┼Ť─ç jest dzielona mi─Ödzy w┼éadze federalne, stanowe i lokalne. W Rz─ůdzie Federalnym istnieje jednak Ministerstwu O┼Ťwiaty (od 1867 r.). W rzeczywisto┼Ťci by┼éo to ma┼ée biuro wewn─ůtrz Ministerstwa Spraw Wewn─Ötrznych. W 1979 r. powo┼éano jednak osobne Ministerstwo O┼Ťwiaty z ministrem jako cz┼éonkiem Rz─ůdu Federalnego. Zakres w┼éadzy tego resortu jest niewielki, poniewa┼╝ inne resorty zajmuj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ o┼Ťwiat─ů np. Ministerstwo Zdrowia, Rolnictwa, Obrony, Energii, Pracy, a nawet Narodowa Fundacja Nauki. Miedzy te resorty rozdziela si─Ö przynajmniej potowe federalnych funduszy na o┼Ťwiat─Ö1

Edukacja zajmuje czo┼éowe miejsce w polityce spo┼éecznej i gospodarczej Stan├│w Zjednoczonych. Ponad 190 Amerykan├│w otrzyma┼éo Nagrod─Ö Nobla, a jedna z nowojorskich szk├│┼é ┼Ťrednich mo┼╝e poszczyci─ç si─Ö pi─Öcioma wychowankami laureatami wysokiego wyr├│┼╝nienia.

Strukturasystemu o┼Ťwiaty

We wszystkich stanach o┼Ťwiata jest wolna od op┼éat w ramach obowi─ůzku szkolnego (6/7-16/18 lat). Wiek obowi─ůzku szkolnego bywa r├│┼╝ny nawet w obr─Öbie tego samego stanu. Na przyk┼éad w stanie Nowy Jork obejmuje grup─Ö wieku 6-16 lat, ale w samym Nowym Jorku i Buffalo zosta┼é przed┼éu┼╝ony do 17 lat, Rok szkolny w ca┼éym kraju wynosi 178 dni, a przeci─Ötne trwanie lekcji ÔÇô 5,4 godz. dziennie.

W wi─Ökszo┼Ťci stan├│w szko┼éa podstawowa obejmuje dzieci w wieku 6-11 lat. W rejonach szkolnych szko┼é─Ö ┼Ťredni─ů dzieli si─Ö na klasy ni┼╝sze i wy┼╝sze, w innych nie ma podzia┼éu, cho─ç istniej─ů np. szko┼éy po┼Ťrednie (middle school ) dla grupy w wieku 10 13 lat i uko┼äczenie ich prowadzi do wst─Öpu do wy┼╝szych klas szko┼éy ┼Ťredniej og├│lnokszta┼éc─ůcej, trwaj─ůcej 3-4 lata. Srednie szkolnictwo zawodowe ma podobn─ů struktur─Ö jak inne szko┼éy. Tego szczebla w danym rejonie. Uko┼äczenie takiej szko┼éy daje ┼Ťwiadectwo umiej─Ötno┼Ťci zawodowych w sumie po 12 latach nauki.

W 1989r. 94% m┼éodzie┼╝y 17-letniej trafi┼éo do klasy XII, a uko┼äczy┼éo ja 74,1%. 20% m┼éodzie┼╝y ko┼äczy obowi─ůzek szkolny bez ┼Ťwiadectwa uko┼äczenia szko┼éy.

Szkolnictwo wy┼╝sze sk┼éada si─Ö z trzech ro┼╝nych typ├│w szk├│┼é: kolegi├│w ┼Ťrodowiskowych, zawodowych lub technicznych szk├│┼é wy┼╝szych, uniwersytet├│w. Kolegia ┼Ťrodowiskowe oraz zawodowe i techniczne szko┼éy wy┼╝sze oferuj─ů 2- i 3-letnie programy nauczania, ko┼äcz─ůce si─Ö uzyskaniem dyplomu umiej─Ötno┼Ťci zawodowych, podczas gdy uniwersytety realizuj─ů 4-letnte kursy nauczania ko┼äcz─ůce si─Ö na poziomie studi├│w licencjackich.

W 1989 r. na ameryka┼äskich wy┼╝szych uczelniach studiowa┼éo 13,8 min os├│b. Na uwag─Ö zas┼éuguje wzrastaj─ůca obecno┼Ť─ç na wy┼╝szych studiach starszych wiekiem student├│w (powy┼╝ej 24 lat), Nale┼╝y si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e ten kierunek zmian utrzyma si─Ö w najbli┼╝szych latach.

Przedszkole

Odsetek dzieci ucz─Öszczaj─ůcych do przedszkola w grupie wieku 3-5 lat zdecydowanie zwi─Ökszy┼é si─Ö w latach 1965-1989: z 27,1% do 54,6. 37% dzieci by┼éo w przedszkolu przez ca┼éy dzie┼ä (1990)

Przede wszystkim nale┼╝y rozr├│┼╝ni─ç dwa poj─Öcia: ÔÇťpreschoolÔÇŁ i ÔÇťkindergartenÔÇŁ. Instytucja pierwszego typu przeznaczona jest dla dzieci w wieku 0-5 roku ┼╝ycia. Instytucja drugiego typu przeznaczona jest dla dzieci 5-letnich. rok przed podj─Öciem nauki w szkole i jest obowi─ůzkowa dla wszystkich dzieci. Jej fun┬şkcje s─ů bardziej edukacyjne ni┼╝ opieku┼äcze, a g┼é├│wnym celem jest przygotowanie dzieci do dalszych wymaga┼ä szko┼éy

Rok szkolny zaczyna si─Ö zazwyczaj we wrze┼Ťniu a ko┼äczy na pocz─ůtku czerwca. Wi─Ökszo┼Ť─ç przedszkoli czynna jest od 9 ? 12, cho─ç s─ů tez takie, kt├│re oferuj─ů programy ca┼éodzienne. Na og├│┼é poszczeg├│lne grupy sk┼éadaj─ů si─Ö z 14-15 dzieci.

Szkoly podstawowe i srednie

Dzieci zazwyczaj zaczynaj─ů nauk─Ö w wieku 5 lub 6 lat i kontynuuj─ů ja do 18 roku ┼╝ycia.

Dwa do czterech razy w ci─ůgu roku szkolnego rodzice otrzymuj─ů wykaz uzyskanych przez nie wynik├│w w nauce (repord card). Informuje on o tym, czy dziecko wystarczaj─ůco dobrze radzi sobie, aby przej┼Ť─ç do nast─Öpnej klasy.

Rok szkolny rozpoczyna si─Ö pod koniec sierpnia lub na pocz─ůtku wrze┼Ťnia i ko┼äczy si─Ö w po┼éowie czerwca. W ci─ůgu roku s─ů te┼╝ 2-tygodniowe ferie zimowe pomi─Ödzy grudniem a styczniem. Ka┼╝da szko┼éa ma indywidualny plan zaj─Ö─ç, jednak w ka┼╝dej dzie┼ä szkolny zaczyna si─Ö mi─Ödzy godzin─ů 7 a 9 i ko┼äczy si─Ö oko┼éo 14ÔÇô15.30.

Uczniowie, kt├│rzy maj─ů ambicje p├│j┼Ťcia do college?u , musz─ů uko┼äczy─ç nauk─Ö okre┼Ťlonych przedmiot├│w takich jak wybrany przez siebie j─Özyk obcy, algebra, geometria oraz fizyka i biologia.

Wielu miastach funkcjonuj─ů tez szko┼éy dla dzieci szczeg├│lnie uzdolnionych.

Istotn─ů cech─ů szko┼éy ameryka┼äskiej na poziomie ┼Ťrednim jest dzielenie uczni├│w na trzy profile, kt├│rych g┼é├│wnym celem jest: podj─Öcie studi├│w wy┼╝szych, wykonywanie zawodu, zdobycie minimum wiedzy i umiej─Ötno┼Ťci. Ten trzeci tor jest powoli likwidowany w wielu stanach.

W teorii uczniowie sami wybieraj─ů odpowiednie dla siebie kierunki nauki, jednak w praktyce licz─ů si─Ö przede wszystkim osi─ůgni─Öcia, mierzone na podstawie jednolitych test├│w og├│lnonarodowych..

Polityka w sprawach program├│w nauczania jest formu┼éowana przez w┼éadze stanowe, cz─Östo w┼éadze lokalne, a nawet indywidualne szko┼éy. Istnieje znaczny op├│r wobec wszelkich pr├│b wprowadzania centralnych program├│w nauczania. Stanowisko takie wydaje si─Ö zrozumia┼ée, poniewa┼╝ Amerykanie czuj─ů si─Ö niezagro┼╝eni na mi─Ödzynarodowych rynkach towar├│w i pracy. Sytuacja mo┼╝e ulec zmianie, gdy taka gro┼║ba powstanie, a wtedy przyj─Öcie pewnych og├│lnych standard├│w akademickich, stosowanych w szkolnictwie ca┼éego kraju, oka┼╝e si─Ö niezb─Ödne

Nie ma w Stanach Zjednoczonych jednego, oficjalnego systemu egzaminowania w celu oceny wiedzy i umiej─Ötno┼Ťci, niezb─Ödnych do uzyskania ┼Ťwiadectwa szko┼éy ┼Ťredniej. Decyzje dotycz─ůce promocji uczni├│w z klasy do klasy s─ů podejmowane arbitralnie przez nauczycieli, Nierzadko egzaminy w szko┼éach publicznych s─ů przeprowadzane przez agencje prywatne

R. Pachociński: Współczesne systemy edukacyjne. Warszawa 2000, IBE s. 139-140

B. Boczukowa: Specyfika szkolnictwa w Stanach Zjednoczonych. Nowa Szkoła 2000, nr8, s.44

R. Pachociński: Współczesne systemy edukacyjne. Warszawa 2000, IBE s. 139-140

M. Karwowska Sturczyk: Wychowanie przedszkolne w USA. Wybrane problemy. ÔÇťWychowanie w PrzedszkoluÔÇŁ 1993 nr , s.205


.:: Menu ::.