*** Time ***
USA mini FLAG
New York

 

­čç║­čçŞ United State of America, Bo┼╝e Pob┼éogos┼éaw Ameryk─Ö :-)

.:: Translate ::.

ArabicChinese (Simplified)DanishDutchEnglishFrenchGermanGreekHebrewItalianJapaneseKoreanLithuanianNorwegianPolishPortugueseRussianSpanishSwedishTurkish

­čç║­čçŞ Charakterystyka Kraju

Stany Zjednoczone Ameryki s─ů pa┼ästwem zwi─ůzkowym w Ameryce Pn., nad O. Spokojnym, O. Atlantyckim, Zat. Meksyka┼äsk─ů oraz morzami: Beringa (O. Spokojny), Beauforta i Czukockim (M. Arktyczne). Zajmuje ┼Ťrodkow─ů i p├│┼énocno ÔÇô zachodni─ů cz─Ö┼Ť─ç kontynentu. W cz─Ö┼Ťci ┼Ťrodkowej jest po┼éo┼╝onych 48 stan├│w (zwanych kontynentalnymi), a na p├│┼énocnym ÔÇô zachodzie stan Alaska (oddzielony od pozosta┼éych stan├│w terytorium Kanady). Na archipelagu Hawaj├│w na O. Spokojnym znajduje si─Ö stan Hawaje.. Powierzchnia l─ůdowa 9,2 mln km2 (z wodami wewn─Ötrznymi ÔÇô 9,4 mln km2, terytorialnymi ÔÇô 9,8 mln km2). Pa┼ästwo sk┼éada si─Ö z 50 autonomicznych stan├│w i sto┼éecznego Dystryktu Kolumbii.

Statua Swobody Wolno┼Ťci XMC

Stany Zjednoczone granicz─ů z Kanad─ů i Meksykiem; granica z Kanad─ů biegnie wzd┼éu┼╝ 49oN, a nast─Öpnie poprzez Wielkie Jeziora i rzek─ů ┼Üw. Wawrzy┼äca, stanu Alaska wzd┼éu┼╝ 1 40oW; granic─Ö z Meksykiem stanowi na znacznej d┼éugo┼Ťci rzeka Rio Granda; od Federacji Rosyjskiej S.Z. oddziela Cie┼Ťnina Beringa (szer. 35?86 km). ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç granic l─ůdowych wynosi ponad 12 tys. km, morska ok. 20 tys. km. Pod administracj─ů S.Z. znajduj─ů si─Ö wyspy: Wyspy Dziewicze S.Z. na M. Karaibskim, Guam, Mariany Pn., Midway, Samoa Ameryka┼äskie i Wake na 0. Spokojnym. Pa┼ästwami stowarzyszonymi ze Stanami Zjednoczonymi s─ů: Portoryko, Federacja Mikronezji, Wyspy Marshalla.USA s─ů trzecim pod wzgl─Ödem liczby ludno┼Ťci, po Chinach i Indiach krajem ┼Ťwiata. Zamieszkuj─ů go Amerykanie urodzeni w USA, g┼é├│wnie potomkowie imigrant├│w z r├│┼╝nych kraj├│w ┼Ťwiata. Amerykanie urodzeni poza granicami S.Z. stanowi─ů 1,3% ludno┼Ťci, a wsp├│┼écze┼Ťni migranci 7,9% og├│┼éu mieszka┼äc├│w.

Imigranci w pocz─ůtkowym okresie kolonizacji pocho┬şdzili g┼é├│wnie z W Brytanii, Holandii oraz Hiszpanii, w p├│┼║niejszym z Niemiec i kraj├│w skandynawskich i ko┼äcu XIX w. r├│wnie┼╝ z po┼éudniowej i wschodniej Eu┬şropy (w tym z ziem polskich). Najwi─Öksze na┬şsilenie imigracji wyst─ůpi┼éo w drugiej po┼éowie XIX w. i pocz─ůtku XX w, kiedy do Stan├│w Zjednoczonych przybywa┼éo od kilkuset tys. do 1 mln os├│b rocznie. Wprowadzone 1921 ustawy imigracyjne ogra┬şniczy┼éy nap┼éyw cudzoziemc├│w do ok 150 tys. os├│b roczni. Szacuje si─Ö, ┼╝e nielegalnie przekracza granic─Ö S Z. do 1 mln os├│b rocznie, najwi─Öcej z Meksyku. Imigracja wp┼éyn─Ö┼éa na bardzo szybki wzrost liczby ludno┼Ťci; w okresie od 1790 (pierwszy spis powszechny) do 2008 liczba ludno┼Ťci wzros┼éa prawie 73 razy, z 3,9 mln do 288 mln.

Konsekwencj─ů imigracji jest r├│wnie┼╝ du┼╝e zr├│┼╝nicowanie rasowe i etniczne spo┼ée┬şcze┼ästwa ameryka┼äskiego. Ludno┼Ť─ç bia┼éa (pochodzenia europejskiego) stanowi ok. 83,5% og├│┼éu mieszka┼äc├│w, czarna (potomkowie niewolnik├│w oraz p├│┼║niejsi imigranci z Antyli, g┼é. z Haiti) ÔÇô 12,4% (ponad 30 mln), latynoameryka┼äska (r├│┼╝┬şnych ras) ÔÇô 9,5%, pochodzenia azjatyckiego, w tym mieszka┼äcy Hawaj├│w 33% (1992). Liczb─Ö ludno┼Ťci autochtonicznej Indian oraz Eskimos├│w i Aleut├│w zamieszkuj─ůcych Alask─Ö ocenia si─Ö na ok. 2,2 mln

Struktur─Ö wiekow─ů ludno┼Ťci Stan├│w Zjednoczonych do ok. p├│┼é. XX w. cechowa┼éa przewaga rocznik├│w m┼éo┬şdych, wyst─Öpowa┼éa r├│wnie┼╝ wi─Öksza liczba m─Ö┼╝czyzn ni┼╝ kobiet; 1910 na 100 kobiet przypada┼éo 106 m─Ö┼╝czyzn, w latach 40. -101 m─Ö┼╝czyzn. Malej─ůcy przyrost naturalny (w latach 60 ok. 10%o rocznie 80. ok. 7%o, 1993 6,8%o), wyd┼éu┼╝aj─ůcy si─Ö czas ┼╝ycia (m─Ö┼╝czy┼║ni 72 lata, kobiety 79 lat) wp┼éywaj─ů na proces starzenia si─Ö spo┬ş┼éecze┼ästwa. W 1993 poni┼╝ej 14 lat ma┼éo 22% ludno┼Ťci, od 15 do 64 lat 65,3%, ponad 64 lata 12,7%. Zmieni┼éa si─Ö stru┬şktura p┼éci: na 100 m─Ö┼╝czyzn przypada 105 kobiet. Struktura wiekowa i p┼éci s─ů zr├│┼╝nico┬şwane etnicznie i regionalnie. Stany Zjednoczone s─ů krajem o ma┼éej ┼Ťredniej g─Östo┼Ťci zaludnie┬şnia 27 mieszk. na km2 (1993).

Rozmiesz┬şczenie ludno┼Ťci jest bardzo nier├│wnomierne. Na wsch├│d od Missisipi, na obszarze stanowi─ůcym ok. 26% powierzchni kraju, mieszka ok. 60% lud┬şno┼Ťci. Najg─Ö┼Ťciej s─ů zaludnione wybrze┼╝a pn.┬ş-wsch., a zw┼éaszcza stany: Neta Jersey (391 mieszk. na km2), Rhode lsland (319 mieszk. na km2) Massachusetts, Nowy Jork oraz Con┬şnecticut i Maryland, ponadto rejon Wielkich Jezior, dolina Missisipi wybrze┼╝e Kalifornii, Floryda, pd-wsch. Teksas oraz Hataaje (g┼é. wyspa Oahu). Najrzadziej zaludnione obszary to: Alaska (0,4 mieszk. na km2), stany po┬ş┼éo┼╝one w Kordylierach: Montana (2 mieszk. na km2), Wyoming (ok. 2 mieszk. na km2) i Nevada, a tak┼╝e pn. stany prerii: Dakota Pn. i Pd.. Na g─Östo┼Ť─ç zaludnienia po┬şszczeg├│lnych stan├│w maj─ů wp┼éyw migracje wewn─Ötrzne.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Obszary Kultury Organizacji USA

Cywilizacja organizacji to obowi─ůzuj─ůcy w niej niepisany kodeks, zbi├│r symboli, warto┼Ťci, wzorc├│w i norm uznawanych i realizowanych przez wszystkich pracownik├│w. Reguluje spos├│b wzajemnego odnoszenia si─Ö pracownik├│w do siebie oraz wszelkie przejawy wsp├│┼épracy, rywalizacji, komunikowania si─Ö, traktowania podw┼éadnych przez prze┼éo┼╝onych itp. Kultura organizacji obejmuje tak┼╝e postawy pracownik├│w wobec ich w┼éasnej pracy oraz relacje z otoczeniem (klientami, kooperantami, lokaln─ů czy szerzej poj─Öt─ů spo┼éeczno┼Ťci─ů).

USA XMC.PL FLAGA

Obszary kultury organizacji s─ů praktycznym wyrazem stosowania naczelnych dla danej organizacji warto┼Ťci. Jako obowi─ůzuj─ůcy wzorzec dzia┼éania wpisuje si─Ö w tradycj─Ö firmy i jest przekazywana nowym pracownikom w procesie ich adaptacji. Pe┼éni istotn─ů funkcj─Ö w budowaniu zespo┼é├│w, w motywowaniu pracownik├│w itp.

W USA lista takich warto┼Ťci wg. Mike`a Woodcocka i Dave`a Francisa (powsta┼éa na podstawie bada┼ä wielu przedsi─Öbiorstw ameryka┼äskich ) zwi─ůzana jest z czterema funkcjami organizacji:

funkcj─ů kierownicz─ů,
funkcj─ů wykonawcz─ů,
funkcj─ů spo┼éeczn─ů,
funkcj─ů obronn─ů.

Funkcja kierownicza
Aspekt w┼éadzy: Grupa kierownicza powinna mie─ç wystarczaj─ůce umiej─Ötno┼Ťci, autorytet i wp┼éyw, aby m├│c decydowa─ç o organizacji. Powinna tak┼╝e zdawa─ç sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e w┼éadza jest konsekwencj─ů ich pozycji w organizacji i los organizacji zale┼╝y przede wszystkim od nich.
Zasada: szefowie musz─ů kierowa─ç.

My┼Ťlenie elitarne: Szef o niedostatecznych kwalifikacjach mo┼╝e wyrz─ůdzi─ç firmie du┼╝e szkody. Organizacje powinny zdawa─ç sobie spraw─Ö ze znaczenia, jakie ma typowanie i przygotowywanie najlepszych kandydat├│w do zaj─Öcia r├│l kierowniczych.
Zasada: ┼Ťmietanka na wierzch.

Wynagradzanie: Szefowie musz─ů pracowa─ç nieustannie i energicznie dla osi─ůgni─Öcia cel├│w organizacyjnych. Organizacje odnosz─ůce sukcesy powinny zach─Öca─ç ich do pracy, zauwa┼╝a─ç i wynagradza─ç wyniki.
Zasada: licz─ů si─Ö czyny i wyniki.

Koncentracja: Wa┼╝ne jest, aby wysi┼éek nakierowany by┼é na istotne zadania. Je┼╝eli ┼Ťrodki s─ů niew┼éa┼Ťciwie u┼╝yte, zdolniejsze kierownictwo innego przedsi─Öbiorstwa wykorzysta to i odbierze nam udzia┼é w rynku. Organizacje powinny przeznacza─ç ┼Ťrodki na zadania, kt├│re daj─ů wyniki.
Zasada: Nale┼╝y robi─ç to, co istotne ÔÇô to, co przynosi rezultat.

Efektywno┼Ť─ç: Cz─Östo si─Ö zdarza, ┼╝e ma┼éy b┼é─ůd ma nieproporcjonalne znaczenie dla jako┼Ťci ca┼éo┼Ťci. Wysi┼éek, aby ka┼╝de zadanie wykona─ç dobrze daje przewag─Ö konkurencyjn─ů. Organizacje powinny poszukiwa─ç lepszych sposob├│w osi─ůgni─Öcia rezultat├│w i zach─Öca─ç do wprowadzania innowacji.
Zasada: pracuj dobrze.

Ekonomia: Du┼╝o ┼éatwiej jest wyda─ç pieni─ůdze ni┼╝ je zarobi─ç. Brak kontroli wydatk├│w jest cz─Östym powodem upad┼éo┼Ťci przedsi─Öbiorstw. Ka┼╝da dzia┼éalno┼Ť─ç kosztuje, kto┼Ť gdzie┼Ť zawsze musi za ni─ů zap┼éaci─ç Organizacje powinny rozumie─ç, jak wa┼╝ne s─ů uwarunkowania ekonomiczne.
Zasada: nie ma darmowych obiad├│w.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Kompetencje Kongresu USA

W┼Ťr├│d wielu wymienianych kompetencji Kongresu, tj. ustrojodawcza (uprawnienia w procesie zmiany konstytucji), ustawodawcza, kreacyjna (w pewnych sytuacjach, np. wyb├│r prezydenta i wiceprezydenta), s─ůdownicza i ┼Ťledcza (np. poci─ůganie wy┼╝szych funkcjonariuszy federalnych do odpowiedzialno┼Ťci konstytucyjnej i ferowanie werdyktu- tzw. impeachment) oraz kontrolna na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguj─ů uprawnienia legislacyjne i zwi─ůzane z kontrola szeroko poj─Ötego aparatu administracji (ale nie bezpo┼Ťrednio prezydenta).

Kongres USA XMC.PL

Co roku do Kongresu trafia kilka tysi─Öcy projekt├│w ustaw i rezolucji. Tylko znikoma ich cz─Ö┼Ť─ç (kilka procent) jest referowana przez komisje na forum plenarnym izb. Los znaczniejszych projekt├│w zale┼╝y g┼é├│wnie od tego, kto je popiera- najwi─Öksze szanse maj─ů preferowane przez prezydenck─ů administracj─Ö w sytuacji posiadania przez prezydenta wi─Ökszo┼Ťci w Kongresie. Droga ustawodawcza z regu┼éy z pi─Öciu stadi├│w:

a) wykonania prawa inicjatywy ustawodawczej,

b) prac w komisjach,

c) przyjęcia projektu w głosowaniu na posiedzeniu plenarnym w obu izbach,

d) uzgodnienia projektu przez izby,

e) podpisania przez prezydenta.

Projekt ustawy mo┼╝e wnie┼Ť─ç pod obrady tylko cz┼éonek Kongresu b─ůd┼║ jego komisja, cho─ç powszechnie wiadomo, i┼╝ oko┼éo 80% projekt├│w wp┼éywaj─ůcych do Kongresu jest wynikiem faktycznej inicjatywy administracji prezydenckiej. Projekty kontrowersyjne wnoszone s─ů najpierw do izby, w kt├│rej maj─ů wi─Öksz─ů szans─Ö przeg┼éosowania, za┼Ť pozosta┼ée referowane s─ů cz─Östo w obu izbach jednocze┼Ťnie. Nast─Öpnie projekt wp┼éywa do w┼éa┼Ťciwej komisji, kt├│ra najcz─Ö┼Ťciej za pomoc─ů podkomisji rozpatruje projekt i mo┼╝e przy tym prowadzi─ç post─Öpowanie wyja┼Ťniaj─ůce, anga┼╝uj─ůc ekspert├│w, a w przypadku wa┼╝niejszych ustaw przeprowadza─ç publiczne przes┼éuchania z udzia┼éem nie tylko przedstawicieli administracji, niezale┼╝nych ekspert├│w, przedstawicieli grup nacisku, ale i os├│b prywatnych (np. przedstawicieli mniejszo┼Ťci narodowych). Ostateczn─ů decyzj─Ö o skierowaniu projektu do dalszych prac podejmuje ca┼éa komisja na posiedzeniu niejawnym.

Izba Reprezentant├│w i Senat r├│┼╝ni─ů si─Ö w procedurze dopuszczania projektu do obrad plenarnych, jednak┼╝e wsp├│lna cech─ů jest tu istotny wp┼éyw lider├│w partyjnych na kolejno┼Ť─ç przedstawiania projekt├│w. Po pomy┼Ťlnym przeg┼éosowaniu projektu w obu izbach (w jednobrzmi─ůcej wersji, co zapewnia dzia┼éanie komisji uzgadniaj─ůcych) przewodnicz─ůcy obu izb przesy┼éaj─ů projekt do rozpatrzenia przez prezydenta.

Mo┼╝e on projekt podpisa─ç, co jest jednoznaczne z nadaniem mu charakteru gotowej do wykonania ustawy, mo┼╝e odm├│wi─ç podpisu, w├│wczas projekt mo┼╝e sta─ç si─Ö ustaw─ů po ponownym przeg┼éosowaniu wi─Ökszo┼Ťci─ů 2/3 g┼éos├│w obu izb Kongresu, co udaje si─Ö zaledwie w kilku procentach przypadk├│w; wreszcie prezydent mo┼╝e dopu┼Ťci─ç do wej┼Ťcia w ┼╝ycie ustawy bez jego podpisu, co stanowi form─Ö politycznej dezaprobaty jej tre┼Ťci.

Funkcja, kt├│ra obecnie pozwala Kongresowi skutecznie hamowa─ç i r├│wnowa┼╝y─ç dzia┼éalno┼Ť─ç aparatu wykonawczego prezydenta i bardzo licznych agend rz─ůdowych-nie wy┼é─ůczaj─ůc tzw. niezale┼╝nych agencji, cz─Östo ┼é─ůcz─ůcych w swej aktywno┼Ťci uprawnienia prawodawcze, wykonawcze i orzekaj─ůce- jest kontrola zmierzaj─ůca do stwierdzenia, czy administracja wykonuje prawo zgodnie z intencj─ů wyra┼╝on─ů przez Kongres. Pierwszym aktem, w kt├│rym zosta┼éy sformalizowane kontrolne uprawnienia w┼éadzy ustawodawczej, by┼é Legislative Reorganzation Act z 1946 r. Stworzy┼é on generalny obowi─ůzek sta┼éych komisji Kongresu prowadzenia permanentnego badania realizacji ustawodawstwa. Do tego czasu bowiem kontrola przeprowadzana by┼éa sporadycznie, ad hoc i g┼é├│wnie za po┼Ťrednictwem specjalnych komisji.

Wynikiem wprowadzenia w ┼╝ycie wskazanej ustawy by┼éy zmiany regulaminowe obliguj─ůce komisje do powo┼éywania podkomisji kontrolnych, przygotowania plan├│w kontroli i umieszczania przy projektach ustaw raport├│w o przewidywanym wp┼éywie rozwi─ůza┼ä ustawowych na wykonanie dotychczasowych regulacji prawnych. W 1974 roku powo┼éano Generalne Biuro Rachunkowe (GAO), kt├│re sta┼éo si─Ö organem pomagaj─ůcym Kongresowi ocenia─ç realizacj─Ö przyj─Ötych w ustawach program├│w zleconych administracji. Aby utrzyma─ç kontrol─Ö nad stale rozrastaj─ůc─ů si─Ö biurokracj─ů, Kongres musi dysponowa─ç r├│┼╝nymi technikami. Gdy jedna z nich zawiedzie, musi stosowa─ç inne, w przeciwnym bowiem razie mo┼╝e doj┼Ť─ç do zdominowania w systemie rz─ůd├│w elementu przedstawicielskiego przez technokratyczny. W┼Ťr├│d wielu znanych technik kontroli wymieni─ç nale┼╝y:

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Zasada Podzia┼éu W┼éadzy USA

Zasada ta ma kluczowe znaczenie dla ustroju pa┼ästwowego Stan├│w Zjednoczonych. Jej podstawy doktrynalne stworzy┼é J. Locke w pracy Dwa traktaty o rz─ůdzie oraz Ch. De Montesquieu- O duchu praw, a udanego jej rozwini─Öcia dokonali tw├│rcy konstytucji i praktyka polityczna, pozwalaj─ůca w du┼╝ym stopniu zrealizowa─ç cel koncepcji podzia┼éu w┼éadz-unikni─Öcie tyranii kt├│regokolwiek z organ├│w pa┼ästwowych, a tym samym zachowanie wolno┼Ťci osobistej i politycznej obywateli. Zasada podzia┼éu w┼éadz zak┼éada, i┼╝:

1) aparat pa┼ästwowy realizuje trzy odr─Öbne funkcje: ustawodawcz─ů, wykonawcz─ů i s─ůdow─ů;

2) ka┼╝dej z nich powinna odpowiada─ç aktywno┼Ť─ç odr─Öbnego organu pa┼ästwowego-winna istnie─ç zasada niepo┼é─ůczalno┼Ťci funkcji i stanowisk;

3) powinien istnie─ç system hamulc├│w i r├│wnowa┼╝enie si─Ö poszczeg├│lnych organ├│w pa┼ästwa (checks and balances), uniemo┼╝liwiaj─ůcy dominacj─Ö kt├│rego┼Ť z nich nad pozosta┼éymi.

Podział Aministracyjny USA XMC.PL

Aby uruchomi─ç system r├│wnowa┼╝enia si─Ö w┼éadz, tw├│rcy konstytucji poddali je r├│┼╝nym wp┼éywom, tak ┼╝eby prezydent, cz┼éonkowie Kongresu i s─Ödziowie nie byli zawi┼Ťli ani jedni od drugich, ani od tego samego elektoratu. Prezydent mia┼é by─ç wybierany przez zgromadzenie elektor├│w, senatorowie przez legislatury stanowe, cz┼éonkowie Izby Reprezentant├│w w g┼éosowaniu powszechnym, s─Ödziowie powo┼éywani za zgod─ů Senatu przez prezydenta. Ponadto r├│┼╝ne s─ů okresy kadencji cz┼éonk├│w Senatu, Izby Reprezentant├│w, prezydenta; s─Ödziowie powo┼éywani s─ů do┼╝ywotnio.

Ka┼╝da w┼éadza rz─ůdu centralnego posiada okre┼Ťlone uprawnienia w wykonywaniu funkcji przez inn─ů w┼éadz─Ö. To co jest bowiem konieczne do sprawnego dzia┼éania pa┼ästwa, to nie ca┼ékowita niezale┼╝no┼Ť─ç i zupe┼éna wy┼é─ůczno┼Ť─ç funkcji, ale wsp├│┼ézale┼╝no┼Ť─ç; st─ůd wybitny badacz R. Neustad trafnie okre┼Ťla ameryka┼äski system rz─ůd├│w jako system oddzielonych instytucji wsp├│┼éuczestnicz─ůcych w wykonywaniu funkcji pa┼ästwowych czy te┼╝ inaczej-wp┼éywaj─ůcych na realizacj─Ö funkcji pa┼ästwowych (separated institutions sharing powers).

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Charakterystyka Edukacji USA

Stany Zjednoczone Ameryki obejmuj─ů obszar prawie 10 mln kmÔÇÖÔÇŁ. Pa┼ästwo jest podzielone na 50 stan├│w i kilka terytori├│w zamorskich (Porto Rico, Wyspy Dziewicze, Guam, Samoa). Liczba ludno┼Ťci przekracza 290 mln, w tym znaczny jest odsetek ludno┼Ťci nap┼éywowej z ca┼éego ┼Ťwiata, a zw┼éaszcza z Ameryki ┼üaci┼äskiej. W etnicznej mozaice biali zajmuj─ů zdecydowanie pierwsze miejsce -77,6%, czarni ÔÇô 11,4%, ludno┼Ť─ç tubylcza (Indianie) -0,7%, latynoameryka┼äska ÔÇô 7,6%, Azjaci i mieszka┼äcy wysp Pacyfiku ÔÇô 2,7% .

Rozwarstwienie spo┼éeczne jest znaczne .Najubo┼╝szymi warstwami s─ů mniejszo┼Ťci kolorowe: 30,7% wszystkich czarnych oraz 26,7% pochodz─ůcych z Ameryki ┼üaci┼äskiej ┼╝yje w ub├│stwie. Ich zarobki w skali rocznej nie przekraczaj─ů 7372 $ na rodzin─Ö.

Edukacja USA XMCpl

Najwa┼╝niejszymi celami o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej na 2000 r., w ┼Ťwietle deklaracji prezydenta i gubernator├│w (1990), s─ů:

kszta┼écenie wszystkich dzieci i m┼éodzie┼╝y zdolnej do nauki, rozpowszechnienie szkolnictwa ┼Ťredniego (90% grupy wieku ma zosta─ç przynajmniej absolwentami szko┼éy ┼Ťredni─Öj),

podniesienie poziomu nauczania języka angielskiego, matematyki, nauk przyrodniczych, historii i geografii, by absolwenci szkol byli dobrze przygotowani do wypełniania ról społecznych i zawodowych,

uczniowie ameryka┼äscy maj─ů zdoby─ç I miejsce w badaniach por├│wnawczych osi─ůgni─Ö─ç szkolnych w naukach przyrodniczych i matematyce,

ka┼╝dy doros┼éy Amerykanin b─Ödzie mia┼é wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci wystarczaj─ůce, by osi─ůgn─ů─ç sukces w globalnej gospodarce XXI wieku i by─ç przy tym obywatelem, kt├│ry b─Ödzie zna┼é dobrze i respektowa┼é swoje prawa i obowi─ůzki,

amerykańska szkoła będzie wolna od narkotyków i gwałtów

Charakterystyczn─ů cech─ů o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej jest skrajna decentralizacja. W kierowaniu systemem o┼Ťwiaty bior─ů udzia┼é w┼éadze stanowe i lokalne. Rz─ůd Federalny ani me kontroluje, ani nie finansuje o┼Ťwiaty. Tak stanowi Konstytucja.

W┼éadze federalne s─ů odpowiedzialne za tworzenie prawnych regulacji w obr─Öbie o┼Ťwiaty, dotycz─ůcych przede wszystkim mniejszo┼Ťci narodowych oraz niepe┼énosprawnych. Wspieraj─ů r├│wnie┼╝ badania naukowe dotycz─ůce edukacji. Nie ma wi─Öc w USA systemu o┼Ťwiaty publicznej, zarz─ůdzanego centralnie. Nie oznacza to jednak, ┼╝e Rz─ůd Federalny nie interesuje si─Ö o┼Ťwiat─ů. W┼éadze wykonawcze, ustawodawcze i s─ůdownicze Rz─ůdu Federalnego aktywnie uczestnicz─ů w tworzeniu polityki o┼Ťwiatowej dotycz─ůcej np. segregacji rasowej, alokacji pieni─Ödzy na o┼Ťwiat─Ö uwzgl─Ödniaj─ůcej potrzeby ro┼╝nych ┼Ťrodowisk, dost─Öpu do o┼Ťwiaty dzieci z rodzin biednych, dzieci upo┼Ťledzonych fizycznie lub umys┼éowo.

Za poziom o┼Ťwiaty odpowiadaj─ů przede wszystkim w┼éadze stanowe. W praktyce jednak poszczeg├│lne stany przekazuj─ů znaczny zakres uprawnie┼ä w┼éadzom lokalnym (radom szk├│┼é lokalnych). Rady te kieruj─ů szko┼éami w spos├│b bezpo┼Ťredni lub zlecaj─ů nadz├│r nad szko┼éami odpowiednim agencjom zwykle powo┼éanym do tego celu. W 1991 r. by┼éo ponad 15 tys. takich rad w ca┼éym kraju. Ka┼╝da rada mo┼╝e tworzy─ç oddzielny system szk├│┼é lokalnych).

Opr├│cz szk├│┼é publicznych istnieje dobrze rozwini─Öty system szk├│┼é prywatnych obejmuj─ůcy ponad 30 tys. szk├│┼é ro┼╝nych szczebli

Koszty finansowania ameryka┼äskiej o┼Ťwiaty publicznej s─ů w oko┼éo 10% pokrywane przez Rz─ůd Federalny, natomiast w 90% przez w┼éadze lokalne (z podatk├│w). Mimo i┼╝ wydatki na ucznia znacznie wzros┼éy w ostatnim 20-leciu (prawie 4-krotnie w latach 1976-1996 z 1505 do 6600 S), to jednak widoczne s─ů znaczne nier├│wno┼Ťci w finansowaniu o┼Ťwiaty, wynikaj─ůce z poziomu zamo┼╝no┼Ťci terenu zamieszkania, a przecie┼╝ bogactwo i bieda s─ů rozdzielone nier├│wno prawie w ka┼╝dym kraju. Mo┼╝na przecie┼╝ ustala─ç bardzo wysokie podatki, a ┼Ťci─ůga─ç niewiele pieni─Ödzy i odwrotnie.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]


.:: Menu ::.