• Loading...


    Loading...

    Login






    Register





    A password will be mailed to you.

    Retrieve password





    A confirmation mail will be sent to your e-mail address.
  • » Prezydent USA

    Prawo kandydowania do urz─Ödu prezydenta posiadaj─ů obywatele ameryka┼äscy, kt├│rzy sko┼äczyli 35 lat, zamieszkuj─ů na terenie USA co najmniej 14 lat, nie s─ů obywatelami naturalizowanymi i dysponuj─ů pe┼éni─ů praw publicznych. Zg┼éosze┼ä kandydat├│w mog─ů dokonywa─ç grupy wyborc├│w, partie polityczne (co jest najcz─Östsz─ů praktyk─ů) b─ůd┼║ sam zainteresowany kandydowaniem (jak np. Perot w kampanii wyborczej w 1992 r.). Ta sama osoba mo┼╝e sprawowa─ç urz─ůd prezydenta nie d┼éu┼╝ej ni┼╝ dwie, czteroletnie kadencje. Prezydencka kampania wyborcza sk┼éada si─Ö z trzech etap├│w:

    1) nominacji kandydat├│w przez partie polityczne;

    2) wybor├│w powszechnych;

    3) wyboru prezydenta przez kolegium elektor├│w

    Ad 1. Obecnie, w wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w, wst─Öpna faz─ů uzyskania partyjnej nominacji s─ů prawybory, s┼éu┼╝─ůce sonda┼╝owi opinii publicznej co do szans prezydenckich kandydat├│w. Ostateczna decyzja o nominacji kandydat├│w zapada na konwencjach krajowych obu g┼é├│wnych partii. Delegaci na konwencj─Ö ze stan├│w, w kt├│rych przeprowadzono prawybory, zwi─ůzani s─ů ich wynikami i dopiero w sytuacji, gdy kandydat nie zosta┼é wybrany w pierwszym g┼éosowaniu, mog─ů wysuwa─ç inne kandydatury w dalszych g┼éosowaniach. Wybrany kandydat danej partii ma przywilej dobrania sobie kandydat├│w na wiceprezydenta. Brak szerokiej kampanii dotycz─ůcej stanowiska wiceprezydenta wi─ů┼╝e si─Ö z jego konstytucyjnie niewielkim zakresem uprawnie┼ä: pe┼éni on tytularn─ů funkcj─Ö przewodnicz─ůcego Senatu, zast─Öpuje prezydenta w wypadku jego niezdolno┼Ťci do wykonywania obowi─ůzk├│w oraz w przypadku opr├│┼╝nienia urz─Ödu prezydenta (┼Ťmier─ç, ust─ůpienie lub usuni─Öcie prze Kongres zgodnie z procedur─ů impeachment) obejmuje go i sprawuje do ko┼äca kadencji. Efektem krajowych konwencji partyjnych jest opr├│cz wyboru kandydata danej partii przyj─Öcie prezydenckiego programu wyborczego- narz─Ödzia g┼é├│wnie propagandowego s┼éu┼╝─ůcego agitacji wyborczej, rzadko stanowi─ůcej program realizowany przez kandydata po obj─Öciu przeze┼ä urz─Ödu prezydenta.

    Ad 2. Decyduj─ůce znaczenie dla wyboru prezydenta ma g┼éosowanie powszechne, w kt├│rym wprawdzie nie wybiera si─Ö bezpo┼Ťrednio prezydenta tylko elektor├│w (z ka┼╝dego stanu tylu, ile dany stan ma miejsc w Kongresie), ale maj─ů oni obowi─ůzek respektowa─ç preferencje wyborc├│w. Oznacza to, ┼╝e kandydat danej partii, kt├│ry uzyska┼é w danym stanie wi─Ökszo┼Ť─ç, otrzymuje wszystkie mandaty elektorskie tego stanu.

    Ad 3. W tej sytuacji wyniki wybor├│w znane s─ů ju┼╝ po obliczeniu wynik├│w g┼éosowania powszechnego (w listopadzie) i g┼éosowanie kolegium elektorskiego ( w grudniu) stanowi jedynie zado┼Ť─çuczynienie formalnemu wymogowi konstytucyjnemu.

    Charakterystyka pozycji ustrojowej prezydenta. Ameryka┼äski system rz─ůd├│w okre┼Ťlany jest jako prezydencki, gdy┼╝ pozycja piastuna w┼éadzy wykonawczej zapewnia mu w ┼╝yciu publicznym szczeg├│lna rol─Ö w por├│wnaniu z dominuj─ůc─ů na kontynencie europejskim form─ů rz─ůd├│w parlamentarnych tw├│rcom Konstytucji USA obca by┼éa zasada podporz─ůdkowania egzekutywy cia┼éu przedstawicielskiemu; prezydent wybierany w zasadzie w wyborach powszechnych na okres 4 lat jest na r├│wni z Kongresem traktowany jako przedstawiciel narodu, nie odpowiada politycznie przed Kongresem, w zwi─ůzku z czym nie mo┼╝e by─ç przeze┼ä odwo┼éany. W ramach szeroko interpretowanych swych konstytucyjnych uprawnie┼ä dzia┼éa on samodzielnie i na w┼éasn─ů odpowiedzialno┼Ť─ç. W czasie uchwalania konstytucji dwie kwestie dotycz─ůce prezydenta zdominowa┼éy debat─Ö nad tym urz─Ödem: potrzeba utworzenia pr─Ö┼╝nej w┼éadzy wykonawczej, zapewniaj─ůcej realizacj─Ö prawa i stabilno┼Ť─ç rz─ůd├│w , oraz obawa, ┼╝e spo┼éecze┼ästwo mo┼╝e zaprotestowa─ç przeciwko kreowaniu zbyt silnego prezydenta. W efekcie normowanie konstytucji zapewnia niezb─Ödn─ů doz─Ö zr├│wnowa┼╝enia pozycji prezydenta w systemie aparatu pa┼ästwowego, a jednocze┼Ťnie stwarza podstaw─Ö pe┼énej samodzielno┼Ťci w┼éadzy wykonawczej. W przeciwie┼ästwie do szczeg├│┼éowego uregulowania uprawnie┼ä Kongresu konstytucyjne unormowanie pozycji prezydenta jest og├│lne, ┼╝eby nie powiedzie─ç-og├│lnikowe. Artyku┼é II Konstytucji stanowi, i┼╝ w┼éadz─Ö wykonawcz─ů powierza si─Ö prezydentowi, prezydent jest g┼é├│wnodowodz─ůcym armii i floty Stan├│w Zjednoczonych, jak r├│wnie┼╝ milicji poszczeg├│lnych stan├│w. Poza stwierdzeniem, ┼╝e prezydent zapewnia ┼Ťcis┼ée wykonanie ustaw i ?mo┼╝e ┼╝─ůda─ç od ka┼╝dego kierownika resortu pisemnej opinii w jakiejkolwiek sprawie zwi─ůzanej z zadaniami tego urz─Ödu, konstytucja nie precyzuje, na czym w┼éadza wykonawcza polega. Nieliczne s─ů postanowienia wymieniaj─ůce dalsze uprawnienia prezydenta; dotycz─ů one ograniczonego- rad─ů i zgod─ů Senatu- prawa do zawierania traktat├│w mi─Ödzynarodowych, mianowania ambasador├│w i innych pe┼énomocnych przedstawicieli USA, s─Ödzi├│w S─ůdu Najwy┼╝szego oraz wszystkich innych funkcjonariuszy Stan├│w Zjednoczonych, kt├│rych powo┼éywanie nie jest inaczej przewidziane przez konstytucj─Ö. Ko┼äcowe postanowienia art. II zawieraj─ů uprawnienia prezydenta do kierowania do Kongresu (od czasu do czasu) or─Ödzia o stanie pa┼ästwa oraz przedstawianie do rozwa┼╝enia ┼Ťrodk├│w, kt├│re uwa┼╝a za potrzebne i w┼éa┼Ťciwe. Nawet najbardziej uwa┼╝ny czytelnik tych postanowie┼ä w r. 1787 nie by┼é w stanie przewidzie─ç, do jakich rozmiar├│w rozszerzy si─Ö w┼éadza prezydenta. Przyczyni┼éo si─Ö do tego wiele czynnik├│w i bior─ůc z grubsza historia rozwoju prezydentury to historia ci─ůg┼éego poszerzania jej uprawnie┼ä. Do wzrostu roli prezydenta przyczyni┼éo si─Ö przede wszystkim powierzenie ca┼éej w┼éadzy wykonawczej jednemu podmiotowi. W przeciwie┼ästwie do bardzo licznego i rozwarstwionego Kongresu prezydent mo┼╝e dzia┼éa─ç szybko i efektywnie. Do zwi─Ökszenia si─Ö pozycji prezydenta przyczyni┼éa si─Ö r├│wnie┼╝ demokratyzacja procesu wyborczego. Kandydaci na urz─ůd prezydenta s─ů obecnie wybierani w drodze powszechnych prawybor├│w, a elektorzy formalnie wybieraj─ůcy prezydenta s─ů zobligowani do dokonania nominacji kandydata, kt├│ry uzyska┼é poparcie wi─Ökszo┼Ťci obywateli. jest on wi─Öc rzeczywistym reprezentantem ca┼éego narodu. Og├│lnikowo┼Ť─ç postanowie┼ä konstytucji pozwala prezydentom na ich w praktyce cz─Östo dowolne interpretowanie, najcz─Ö┼Ťciej zmierzaj─ůce do sta┼éego wzrostu kompetencji. Na pierwszoplanow─ů pozycj─Ö prezydenta w ameryka┼äskim systemie rz─ůd├│w rzutuj─ů sytuacje kryzysowe- trudno┼Ťci ekonomiczne i stany zagro┼╝enia bezpiecze┼ästwa narodowego oraz wojny. W├│wczas nar├│d zwraca si─Ö do prezydenta jako jedynego organu, kt├│ry jest zdolny do podj─Öcia natychmiastowej decyzji.

    (more…)

    » Zasada Podzia┼éu W┼éadzy USA

    Zasada ta ma kluczowe znaczenie dla ustroju pa┼ästwowego Stan├│w Zjednoczonych. Jej podstawy doktrynalne stworzy┼é J. Locke w pracy Dwa traktaty o rz─ůdzie oraz Ch. De Montesquieu- O duchu praw, a udanego jej rozwini─Öcia dokonali tw├│rcy konstytucji i praktyka polityczna, pozwalaj─ůca w du┼╝ym stopniu zrealizowa─ç cel koncepcji podzia┼éu w┼éadz-unikni─Öcie tyranii kt├│regokolwiek z organ├│w pa┼ästwowych, a tym samym zachowanie wolno┼Ťci osobistej i politycznej obywateli. Zasada podzia┼éu w┼éadz zak┼éada, i┼╝:

    1) aparat pa┼ästwowy realizuje trzy odr─Öbne funkcje: ustawodawcz─ů, wykonawcz─ů i s─ůdow─ů;

    2) ka┼╝dej z nich powinna odpowiada─ç aktywno┼Ť─ç odr─Öbnego organu pa┼ästwowego-winna istnie─ç zasada niepo┼é─ůczalno┼Ťci funkcji i stanowisk;

    3) powinien istnie─ç system hamulc├│w i r├│wnowa┼╝enie si─Ö poszczeg├│lnych organ├│w pa┼ästwa (checks and balances), uniemo┼╝liwiaj─ůcy dominacj─Ö kt├│rego┼Ť z nich nad pozosta┼éymi.

    Aby uruchomi─ç system r├│wnowa┼╝enia si─Ö w┼éadz, tw├│rcy konstytucji poddali je r├│┼╝nym wp┼éywom, tak ┼╝eby prezydent, cz┼éonkowie Kongresu i s─Ödziowie nie byli zawi┼Ťli ani jedni od drugich, ani od tego samego elektoratu. Prezydent mia┼é by─ç wybierany przez zgromadzenie elektor├│w, senatorowie przez legislatury stanowe, cz┼éonkowie Izby Reprezentant├│w w g┼éosowaniu powszechnym, s─Ödziowie powo┼éywani za zgod─ů Senatu przez prezydenta. Ponadto r├│┼╝ne s─ů okresy kadencji cz┼éonk├│w Senatu, Izby Reprezentant├│w, prezydenta; s─Ödziowie powo┼éywani s─ů do┼╝ywotnio. Ka┼╝da w┼éadza rz─ůdu centralnego posiada okre┼Ťlone uprawnienia w wykonywaniu funkcji przez inn─ů w┼éadz─Ö. To co jest bowiem konieczne do sprawnego dzia┼éania pa┼ästwa, to nie ca┼ékowita niezale┼╝no┼Ť─ç i zupe┼éna wy┼é─ůczno┼Ť─ç funkcji, ale wsp├│┼ézale┼╝no┼Ť─ç; st─ůd wybitny badacz R. Neustad trafnie okre┼Ťla ameryka┼äski system rz─ůd├│w jako system oddzielonych instytucji wsp├│┼éuczestnicz─ůcych w wykonywaniu funkcji pa┼ästwowych czy te┼╝ inaczej-wp┼éywaj─ůcych na realizacj─Ö funkcji pa┼ästwowych (separated institutions sharing powers).

    (more…)

    » Kompetencje Kongresu USA

    W┼Ťr├│d wielu wymienianych kompetencji Kongresu, tj. ustrojodawcza (uprawnienia w procesie zmiany konstytucji), ustawodawcza, kreacyjna (w pewnych sytuacjach, np. wyb├│r prezydenta i wiceprezydenta), s─ůdownicza i ┼Ťledcza (np. poci─ůganie wy┼╝szych funkcjonariuszy federalnych do odpowiedzialno┼Ťci konstytucyjnej i ferowanie werdyktu- tzw. impeachment) oraz kontrolna3 na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguj─ů uprawnienia legislacyjne i zwi─ůzane z kontrola szeroko poj─Ötego aparatu administracji (ale nie bezpo┼Ťrednio prezydenta).

    Co roku do Kongresu trafia kilka tysi─Öcy projekt├│w ustaw i rezolucji. Tylko znikoma ich cz─Ö┼Ť─ç (kilka procent) jest referowana przez komisje na forum plenarnym izb. Los znaczniejszych projekt├│w zale┼╝y g┼é├│wnie od tego, kto je popiera- najwi─Öksze szanse maj─ů preferowane przez prezydenck─ů administracj─Ö w sytuacji posiadania przez prezydenta wi─Ökszo┼Ťci w Kongresie. Droga ustawodawcza z regu┼éy z pi─Öciu stadi├│w:

    a) wykonania prawa inicjatywy ustawodawczej,

    b) prac w komisjach,

    c) przyjęcia projektu w głosowaniu na posiedzeniu plenarnym w obu izbach,

    d) uzgodnienia projektu przez izby,

    e) podpisania przez prezydenta.

    Projekt ustawy mo┼╝e wnie┼Ť─ç pod obrady tylko cz┼éonek Kongresu b─ůd┼║ jego komisja, cho─ç powszechnie wiadomo, i┼╝ oko┼éo 80% projekt├│w wp┼éywaj─ůcych do Kongresu jest wynikiem faktycznej inicjatywy administracji prezydenckiej. Projekty kontrowersyjne wnoszone s─ů najpierw do izby, w kt├│rej maj─ů wi─Öksz─ů szans─Ö przeg┼éosowania, za┼Ť pozosta┼ée referowane s─ů cz─Östo w obu izbach jednocze┼Ťnie. Nast─Öpnie projekt wp┼éywa do w┼éa┼Ťciwej komisji, kt├│ra najcz─Ö┼Ťciej za pomoc─ů podkomisji rozpatruje projekt i mo┼╝e przy tym prowadzi─ç post─Öpowanie wyja┼Ťniaj─ůce, anga┼╝uj─ůc ekspert├│w, a w przypadku wa┼╝niejszych ustaw przeprowadza─ç publiczne przes┼éuchania z udzia┼éem nie tylko przedstawicieli administracji, niezale┼╝nych ekspert├│w, przedstawicieli grup nacisku, ale i os├│b prywatnych (np. przedstawicieli mniejszo┼Ťci narodowych). Ostateczn─ů decyzj─Ö o skierowaniu projektu do dalszych prac podejmuje ca┼éa komisja na posiedzeniu niejawnym. Izba Reprezentant├│w i Senat r├│┼╝ni─ů si─Ö w procedurze dopuszczania projektu do obrad plenarnych, jednak┼╝e wsp├│lna cech─ů jest tu istotny wp┼éyw lider├│w partyjnych na kolejno┼Ť─ç przedstawiania projekt├│w. Po pomy┼Ťlnym przeg┼éosowaniu projektu w obu izbach (w jednobrzmi─ůcej wersji, co zapewnia dzia┼éanie komisji uzgadniaj─ůcych) przewodnicz─ůcy obu izb przesy┼éaj─ů projekt do rozpatrzenia przez prezydenta. Mo┼╝e on projekt podpisa─ç, co jest jednoznaczne z nadaniem mu charakteru gotowej do wykonania ustawy, mo┼╝e odm├│wi─ç podpisu, w├│wczas projekt mo┼╝e sta─ç si─Ö ustaw─ů po ponownym przeg┼éosowaniu wi─Ökszo┼Ťci─ů 2/3 g┼éos├│w obu izb Kongresu, co udaje si─Ö zaledwie w kilku procentach przypadk├│w; wreszcie prezydent mo┼╝e dopu┼Ťci─ç do wej┼Ťcia w ┼╝ycie ustawy bez jego podpisu, co stanowi form─Ö politycznej dezaprobaty jej tre┼Ťci.

    Funkcja, kt├│ra obecnie pozwala Kongresowi skutecznie hamowa─ç i r├│wnowa┼╝y─ç dzia┼éalno┼Ť─ç aparatu wykonawczego prezydenta i bardzo licznych agend rz─ůdowych-nie wy┼é─ůczaj─ůc tzw. niezale┼╝nych agencji, cz─Östo ┼é─ůcz─ůcych w swej aktywno┼Ťci uprawnienia prawodawcze, wykonawcze i orzekaj─ůce- jest kontrola zmierzaj─ůca do stwierdzenia, czy administracja wykonuje prawo zgodnie z intencj─ů wyra┼╝on─ů przez Kongres. Pierwszym aktem, w kt├│rym zosta┼éy sformalizowane kontrolne uprawnienia w┼éadzy ustawodawczej, by┼é Legislative Reorganzation Act z 1946 r. Stworzy┼é on generalny obowi─ůzek sta┼éych komisji Kongresu prowadzenia permanentnego badania realizacji ustawodawstwa. Do tego czasu bowiem kontrola przeprowadzana by┼éa sporadycznie, ad hoc i g┼é├│wnie za po┼Ťrednictwem specjalnych komisji. Wynikiem wprowadzenia w ┼╝ycie wskazanej ustawy by┼éy zmiany regulaminowe obliguj─ůce komisje do powo┼éywania podkomisji kontrolnych, przygotowania plan├│w kontroli i umieszczania przy projektach ustaw raport├│w o przewidywanym wp┼éywie rozwi─ůza┼ä ustawowych na wykonanie dotychczasowych regulacji prawnych. W 1974 roku powo┼éano Generalne Biuro Rachunkowe (GAO), kt├│re sta┼éo si─Ö organem pomagaj─ůcym Kongresowi ocenia─ç realizacj─Ö przyj─Ötych w ustawach program├│w zleconych administracji. Aby utrzyma─ç kontrol─Ö nad stale rozrastaj─ůc─ů si─Ö biurokracj─ů, Kongres musi dysponowa─ç r├│┼╝nymi technikami. Gdy jedna z nich zawiedzie, musi stosowa─ç inne, w przeciwnym bowiem razie mo┼╝e doj┼Ť─ç do zdominowania w systemie rz─ůd├│w elementu przedstawicielskiego przez technokratyczny. W┼Ťr├│d wielu znanych technik kontroli wymieni─ç nale┼╝y:

    (more…)

    » W┼éadza S─ůdownicza

    W normowaniu organizacji s─ůdownictwa federalnego konstytucja jest nader lakoniczna. Jedynie federalny S─ůd Najwy┼╝szy powo┼éany zosta┼é bezpo┼Ťrednio na mocy jej postanowie┼ä; do tworzenia ni┼╝szych s─ůd├│w upowa┼╝niony zosta┼é Kongres, kt├│ry czyni to drog─ů ustawodawstwa. Jurysdykcja s─ůd├│w federalnych okre┼Ťlona jest przede wszystkim konstytucyjnie i ustawowo. Podlegaj─ů jej wszystkie sprawy wynikaj─ůce z konstytucji, ustaw federalnych i traktat├│w, spory, kt├│rych stron─ů s─ů Stany Zjednoczone, spory mi─Ödzy stanami, spory mi─Ödzy mieszka┼äcami r├│┼╝nych stan├│w, mi─Ödzy stanami a obywatelami innego stanu itp. S─Ödziowie s─ů niezawi┼Ťli. Gwarancj─ů tego jest bezterminowy okres pe┼énienia funkcji s─Ödziowskiej (nawet do┼╝ywotnio), a mo┼╝liwo┼Ť─ç usuni─Öcia s─Ödziego za istotne przewinienia mo┼╝e nast─ůpi─ç tylko w drodze os─ůdzenia o skazania przez Kongres (impeachment). Niezawis┼éo┼Ť─ç s─ůd├│w nie oznacza jednak ich ca┼ékowitej niezale┼╝no┼Ťci od pozosta┼éych centralnych organ├│w pa┼ästwowych. Kongres dysponuje prawem tworzenia s─ůd├│w, okre┼Ťlania ich w┼éa┼Ťciwo┼Ťci i organizacji (np. sk┼éadu SN), wynagrodzenia s─Ödzi├│w. Ustawodawstwo mo┼╝e wi─Öc zaw─Özi─ç zakres s─ůdowej interpretacji, a przez zmian─Ö konstytucji mo┼╝na nawet obali─ç dotychczasowe orzecznictwo SN. Prezydent za┼Ť dysponuje, przy udziale Senatu, prawem mianowania s─Ödzi├│w federalnych w przypadku opr├│┼╝nienia stanowiska przez ┼Ťmier─ç lub rezygnacj─Ö s─Ödziego. Pozwala to prezydentowi na powo┼éywanie s─Ödzi├│w generalnie podzielaj─ůcych jego pogl─ůdy polityczne, co oczywi┼Ťcie nie oznacza, by czuli si─Ö oni zwi─ůzani opiniami prezydenta w rozstrzyganiu konkretnych spraw. System s─ůd├│w federalnych jest tr├│jstopniowy. Sk┼éadaj─ů si─Ö na┼ä: *s─ůdy dystryktowe (w liczbie 94), rozstrzygaj─ůce jako s─ůdy pierwszej instancji spory cywilne i karne przy udziale s─Ödziego zawodowego i ┼éawy przysi─Ög┼éych; *s─ůdy apelacyjne (jest ich 13), dzia┼éaj─ůce jako s─ůdy odwo┼éawcze od wyrok├│w s─ůd├│w dystryktowych, oraz *dziewi─Öcioosobowy S─ůd Najwy┼╝szy, kt├│ry jest ostateczn─ů instancj─ů odwo┼éawcz─ů, posiadaj─ůcy w odniesieniu do niekt├│rych spraw tak┼╝e uprawnienia pierwszej instancji i feruj─ůcy w tych kwestiach ostateczny wyrok, np. w sporach mi─Ödzy federacj─ů a stanem. Specyfik─ů drogi instancyjnej na szczeblu federalnym jest przede wszystkim to, i┼╝ S─ůd Najwy┼╝szy ma du┼╝─ů swobod─Ö w doborze odwo┼éa┼ä przyj─Ötych do rozpoznania. Wybiera on, poza ┼Ťci┼Ťle okre┼Ťlonymi wyj─ůtkami gdy nie mo┼╝e odm├│wi─ç rozpatrzenia odwo┼éania, tylko te sprawy, kt├│re jego zdaniem dotycz─ů ?istotnego problemu federalnego?, a wi─Öc odnosz─ů si─Ö do spraw ustrojowych. Jak s┼éusznie twierdzi W. Szyszkowski, SN dzia┼éa tu przede wszystkim jako organ polityczny- dokonuj─ůcy wyk┼éadni konstytucji i zwi─ůzanych z ni─ů ustaw, a nie tylko jako organ wymiaru sprawiedliwo┼Ťci. W ameryka┼äskim systemie podzia┼éu w┼éadz i przy uwzgl─Ödnieniu istotnej roli prawa precedensowego w systemie prawa rola sad├│w, w szczeg├│lno┼Ťci S─ůdu Najwy┼╝szego, dalece wykracza poza pozycj─Ö s─ůd├│w znan─ů na gruncie kontynentu europejskiego, gdzie s─ůdy powszechne, sprawuj─ůc wymiar sprawiedliwo┼Ťci, rozpatruj─ů i rozstrzygaj─ů spory cywilne i karne na podstawie obowi─ůzuj─ůcych akt├│w prawnych. O miejscu w┼éadzy s─ůdowniczej w USA, plasuj─ůcej si─Ö na r├│wni z pozosta┼éymi organami pa┼ästwowymi, decyduj─ů jej funkcje. Jest ich trzy: *funkcja kreacyjna, *funkcja interpretacyjna, *funkcja ustrojodawcza; Dwie pierwsze s─ů ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane z wa┼╝nym miejscem prawa precedensowego w ameryka┼äskim systemie ┼║r├│de┼é prawa. S─ůdy, tworz─ůc i pos┼éuguj─ůc si─Ö precedensami, kreuj─ů obowi─ůzuj─ůce normy prawne, kt├│re uzupe┼éniaj─ů porz─ůdek ustawowy. Interpretuj─ůc za┼Ť akty Kongresu i w┼éadzy wykonawczej, s─Ödziowie czyni─ů to najcz─Ö┼Ťciej przy uwzgl─Ödnieniu regu┼é prawa precedensowego, w efekcie czego w znacznym stopniu okre┼Ťlaj─ů tre┼Ť─ç stosowanych i podlegaj─ůcych wyk┼éadni ustaw. Funkcja ustrojodawcza wyp┼éywa z prawa wszystkich s─ůd├│w powszechnych do badania konstytucji i legalno┼Ťci akt├│w prawnych.

    (more…)

    » KONGRES USA

    W┼éadz─Ö ustawodawcz─ů w USA sprawuje dwuizbowy Kongres: Izba Reprezentant├│w i Senat. Bierne prawo wyborcze w wyborach do Kongresu jest zr├│┼╝nicowane. W wyborach do Senatu, w kt├│rym ka┼╝dy stan dysponuje dwoma miejscami, kandydowa─ç mog─ů osoby, kt├│re uko┼äczy┼éy 30 lat, s─ů obywatelami ameryka┼äskimi co najmniej od 9 lat i zamieszkuj─ů w stanie, kt├│ry maj─ů zamiar reprezentowa─ç. W wyborach do Izby Reprezentant├│w bierne prawo wyborcze przys┼éuguje osobom, kt├│re uko┼äczy┼éy 25 lat, s─ů obywatelami ameryka┼äskimi co najmniej od 7 lat oraz zamieszkuj─ů w stanie, z kt├│rego kandyduj─ů. Wybory do obu izb Kongresu odbywaj─ů si─Ö co dwa lata, w tym samym czasie wybierany jest pe┼éen sk┼éad Izby Reprezentant├│w i 1/3 sk┼éadu Senatu. R├│┼╝ny sk┼éad elektoratu-wybory do Izby Reprezentant├│w dokonywane s─ů w okr─Ögach wyborczych, na kt├│re podzielony jest dany stan, do Senatu w ramach ca┼éego stanu-powoduje, ┼╝e wybory do izb Kongresu obejmuj─ů dwie odr─Öbne kampanie wyborcze. Kandydaci do fotela cz┼éonka Senatu b─ůd┼║ Izby Reprezentant├│w uzyskuj─ů nominacje partyjne-prawie we wszystkich stanach (w 47 z 50)-w wyniku prawybor├│w, kt├│rych rezultat w zdecydowanej wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w potwierdza si─Ö w ostatecznym g┼éosowaniu, odbywaj─ůcym si─Ö tradycyjnie w latach parzystych na pocz─ůtku listopada. Podobnie jak w wyborach prezydenckich oraz wyborach cz┼éonk├│w w┼éadz stanowych do Kongresu wybrani zostaj─ů kandydaci, kt├│rzy uzyskaj─ů najwi─Öksz─ů liczb─Ö g┼éos├│w (wi─Öcej ni┼╝ pozostali kandydaci).

    Obie izby Kongresu r├│┼╝ni─ů si─Ö mi─Ödzy sob─ů w zasadniczy spos├│b. Ka┼╝da z nich ma w┼éasny regulamin, odr─Öbne konwenanse konstytucyjne, na podstawie kt├│rych dzia┼éa, r├│┼╝ny okres kadencji, cz─Ö┼Ťciowo odmienne uprawnienia konstytucyjne, r├│┼╝ny elektorat. Izba Reprezentant├│w sk┼éada si─Ö z 435 cz┼éonk├│w. Senat ze 100; kadencja Izby wynosi 2 lata, senator├│w 6 lat; cz┼éonkowie Izby reprezentuj─ů nar├│d- grupy wyborc├│w, senatorowie-stany; w praktyce presti┼╝ senatora jest znacznie wi─Ökszy ni┼╝ cz┼éonka Izby; w Izbie jej cz┼éonkowie s─ů znacznie bardziej ograniczeni proceduralnie w swoim dzia┼éaniu; cz┼éonkowie Izby s─ů z regu┼éy wyspecjalizowani w w─ůskich zagadnieniach; senatorowie- w bardziej generalnych. Oczywi┼Ťcie istnieje r├│wnie┼╝ szereg podobie┼ästw. Obie izby s─ů sobie w┼éa┼Ťciwie r├│wne- dziel─ů podobne uprawnienia w procesie ustawodawczym i kontroli administracji, maja taki sam zdecentralizowany system komisyjnej i i partyjnej struktury i cz─Östo jurysdykcja komisji jest paralelna. Rola i uprawnienia Izby Reprezentant├│w i Senatu s─ů od siebie uzale┼╝nione- przyw├│dcy obu izb, w szczeg├│lno┼Ťci w zakresie legislacji, musz─ů ze sob─ů wsp├│┼épracowa─ç i koordynowa─ç swe dzia┼éania. Jest to oczywi┼Ťcie ┼éatwiejsze, gdy w obu izbach ta sama partia posiada wi─Ökszo┼Ť─ç. M├│wi─ůc kr├│tko, Izba Reprezentant├│w i Senat s─ů odr─Öbnymi cia┼éami, jednak ┼Ťci┼Ťle od siebie wsp├│┼ézale┼╝nymi.

    (more…)

    ›Translator‹

    Polish flagEnglish flagGerman flagFrench flag

    :: Waluty ::

    NBP
    2017-07-25
    USD - 3,6519 PLN
    AUD - 2,8949 PLN
    NZD - 2,7126 PLN
    CAD - 2,9183 PLN
    GBP - 4,7589 PLN
    // //

    :: Search ::

    :: Meteo ::

      New York City
    • New York
    • Overcast
    • Temperature: 7°C
    • Humidity: 56.7%
    • Wind: Calm
    • Dew Point: -1°C
    • Visibility: 13km
    • Clouds: Overcast
    • Barometer: 995 hPa
    • Sunrise: 7:03 am GMT
    • Sunset: 7:10 pm GMT

    :: Topics ::