*** Time ***
USA mini FLAG
New York

.:: Translate ::.

Polish flagItalian flagKorean flagPortuguese flagEnglish flagGerman flagFrench flagSpanish flagJapanese flagArabic flagRussian flagGreek flagDutch flagBulgarian flagCzech flagCroatian flagDanish flagFinnish flagRomanian flagSwedish flagNorwegian flagHebrew flagLatvian flagSlovak flagUkrainian flagVietnamese flagGalician flagThai flagTurkish flagHungarian flagIcelandic flag

W W W. U S A . X M C .P L

­čç║­čçŞ United State of America, Bo┼╝e Pob┼éogos┼éaw Ameryk─Ö :-)

­čç║­čçŞ Charakterystyka Kraju

Stany Zjednoczone Ameryki s─ů pa┼ästwem zwi─ůzkowym w Ameryce Pn., nad O. Spokojnym, O. Atlantyckim, Zat. Meksyka┼äsk─ů oraz morzami: Beringa (O. Spokojny), Beauforta i Czukockim (M. Arktyczne). Zajmuje ┼Ťrodkow─ů i p├│┼énocno ÔÇô zachodni─ů cz─Ö┼Ť─ç kontynentu. W cz─Ö┼Ťci ┼Ťrodkowej jest po┼éo┼╝onych 48 stan├│w (zwanych kontynentalnymi), a na p├│┼énocnym ÔÇô zachodzie stan Alaska (oddzielony od pozosta┼éych stan├│w terytorium Kanady). Na archipelagu Hawaj├│w na O. Spokojnym znajduje si─Ö stan Hawaje.. Powierzchnia l─ůdowa 9,2 mln km2 (z wodami wewn─Ötrznymi ÔÇô 9,4 mln km2, terytorialnymi ÔÇô 9,8 mln km2). Pa┼ästwo sk┼éada si─Ö z 50 autonomicznych stan├│w i sto┼éecznego Dystryktu Kolumbii.

Statua Swobody Wolno┼Ťci XMC

Stany Zjednoczone granicz─ů z Kanad─ů i Meksykiem; granica z Kanad─ů biegnie wzd┼éu┼╝ 49oN, a nast─Öpnie poprzez Wielkie Jeziora i rzek─ů ┼Üw. Wawrzy┼äca, stanu Alaska wzd┼éu┼╝ 1 40oW; granic─Ö z Meksykiem stanowi na znacznej d┼éugo┼Ťci rzeka Rio Granda; od Federacji Rosyjskiej S.Z. oddziela Cie┼Ťnina Beringa (szer. 35?86 km). ┼ü─ůczna d┼éugo┼Ť─ç granic l─ůdowych wynosi ponad 12 tys. km, morska ok. 20 tys. km. Pod administracj─ů S.Z. znajduj─ů si─Ö wyspy: Wyspy Dziewicze S.Z. na M. Karaibskim, Guam, Mariany Pn., Midway, Samoa Ameryka┼äskie i Wake na 0. Spokojnym. Pa┼ästwami stowarzyszonymi ze Stanami Zjednoczonymi s─ů: Portoryko, Federacja Mikronezji, Wyspy Marshalla.USA s─ů trzecim pod wzgl─Ödem liczby ludno┼Ťci, po Chinach i Indiach krajem ┼Ťwiata. Zamieszkuj─ů go Amerykanie urodzeni w USA, g┼é├│wnie potomkowie imigrant├│w z r├│┼╝nych kraj├│w ┼Ťwiata. Amerykanie urodzeni poza granicami S.Z. stanowi─ů 1,3% ludno┼Ťci, a wsp├│┼écze┼Ťni migranci 7,9% og├│┼éu mieszka┼äc├│w.

Imigranci w pocz─ůtkowym okresie kolonizacji pocho┬şdzili g┼é├│wnie z W Brytanii, Holandii oraz Hiszpanii, w p├│┼║niejszym z Niemiec i kraj├│w skandynawskich i ko┼äcu XIX w. r├│wnie┼╝ z po┼éudniowej i wschodniej Eu┬şropy (w tym z ziem polskich). Najwi─Öksze na┬şsilenie imigracji wyst─ůpi┼éo w drugiej po┼éowie XIX w. i pocz─ůtku XX w, kiedy do Stan├│w Zjednoczonych przybywa┼éo od kilkuset tys. do 1 mln os├│b rocznie. Wprowadzone 1921 ustawy imigracyjne ogra┬şniczy┼éy nap┼éyw cudzoziemc├│w do ok 150 tys. os├│b roczni. Szacuje si─Ö, ┼╝e nielegalnie przekracza granic─Ö S Z. do 1 mln os├│b rocznie, najwi─Öcej z Meksyku. Imigracja wp┼éyn─Ö┼éa na bardzo szybki wzrost liczby ludno┼Ťci; w okresie od 1790 (pierwszy spis powszechny) do 2008 liczba ludno┼Ťci wzros┼éa prawie 73 razy, z 3,9 mln do 288 mln.

Konsekwencj─ů imigracji jest r├│wnie┼╝ du┼╝e zr├│┼╝nicowanie rasowe i etniczne spo┼ée┬şcze┼ästwa ameryka┼äskiego. Ludno┼Ť─ç bia┼éa (pochodzenia europejskiego) stanowi ok. 83,5% og├│┼éu mieszka┼äc├│w, czarna (potomkowie niewolnik├│w oraz p├│┼║niejsi imigranci z Antyli, g┼é. z Haiti) ÔÇô 12,4% (ponad 30 mln), latynoameryka┼äska (r├│┼╝┬şnych ras) ÔÇô 9,5%, pochodzenia azjatyckiego, w tym mieszka┼äcy Hawaj├│w 33% (1992). Liczb─Ö ludno┼Ťci autochtonicznej Indian oraz Eskimos├│w i Aleut├│w zamieszkuj─ůcych Alask─Ö ocenia si─Ö na ok. 2,2 mln

Struktur─Ö wiekow─ů ludno┼Ťci Stan├│w Zjednoczonych do ok. p├│┼é. XX w. cechowa┼éa przewaga rocznik├│w m┼éo┬şdych, wyst─Öpowa┼éa r├│wnie┼╝ wi─Öksza liczba m─Ö┼╝czyzn ni┼╝ kobiet; 1910 na 100 kobiet przypada┼éo 106 m─Ö┼╝czyzn, w latach 40. -101 m─Ö┼╝czyzn. Malej─ůcy przyrost naturalny (w latach 60 ok. 10%o rocznie 80. ok. 7%o, 1993 6,8%o), wyd┼éu┼╝aj─ůcy si─Ö czas ┼╝ycia (m─Ö┼╝czy┼║ni 72 lata, kobiety 79 lat) wp┼éywaj─ů na proces starzenia si─Ö spo┬ş┼éecze┼ästwa. W 1993 poni┼╝ej 14 lat ma┼éo 22% ludno┼Ťci, od 15 do 64 lat 65,3%, ponad 64 lata 12,7%. Zmieni┼éa si─Ö stru┬şktura p┼éci: na 100 m─Ö┼╝czyzn przypada 105 kobiet. Struktura wiekowa i p┼éci s─ů zr├│┼╝nico┬şwane etnicznie i regionalnie. Stany Zjednoczone s─ů krajem o ma┼éej ┼Ťredniej g─Östo┼Ťci zaludnie┬şnia 27 mieszk. na km2 (1993).

Rozmiesz┬şczenie ludno┼Ťci jest bardzo nier├│wnomierne. Na wsch├│d od Missisipi, na obszarze stanowi─ůcym ok. 26% powierzchni kraju, mieszka ok. 60% lud┬şno┼Ťci. Najg─Ö┼Ťciej s─ů zaludnione wybrze┼╝a pn.┬ş-wsch., a zw┼éaszcza stany: Neta Jersey (391 mieszk. na km2), Rhode lsland (319 mieszk. na km2) Massachusetts, Nowy Jork oraz Con┬şnecticut i Maryland, ponadto rejon Wielkich Jezior, dolina Missisipi wybrze┼╝e Kalifornii, Floryda, pd-wsch. Teksas oraz Hataaje (g┼é. wyspa Oahu). Najrzadziej zaludnione obszary to: Alaska (0,4 mieszk. na km2), stany po┬ş┼éo┼╝one w Kordylierach: Montana (2 mieszk. na km2), Wyoming (ok. 2 mieszk. na km2) i Nevada, a tak┼╝e pn. stany prerii: Dakota Pn. i Pd.. Na g─Östo┼Ť─ç zaludnienia po┬şszczeg├│lnych stan├│w maj─ů wp┼éyw migracje wewn─Ötrzne.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Obszary Kultury Organizacji USA

Cywilizacja organizacji to obowi─ůzuj─ůcy w niej niepisany kodeks, zbi├│r symboli, warto┼Ťci, wzorc├│w i norm uznawanych i realizowanych przez wszystkich pracownik├│w. Reguluje spos├│b wzajemnego odnoszenia si─Ö pracownik├│w do siebie oraz wszelkie przejawy wsp├│┼épracy, rywalizacji, komunikowania si─Ö, traktowania podw┼éadnych przez prze┼éo┼╝onych itp. Kultura organizacji obejmuje tak┼╝e postawy pracownik├│w wobec ich w┼éasnej pracy oraz relacje z otoczeniem (klientami, kooperantami, lokaln─ů czy szerzej poj─Öt─ů spo┼éeczno┼Ťci─ů).

USA XMC.PL FLAGA

Obszary kultury organizacji s─ů praktycznym wyrazem stosowania naczelnych dla danej organizacji warto┼Ťci. Jako obowi─ůzuj─ůcy wzorzec dzia┼éania wpisuje si─Ö w tradycj─Ö firmy i jest przekazywana nowym pracownikom w procesie ich adaptacji. Pe┼éni istotn─ů funkcj─Ö w budowaniu zespo┼é├│w, w motywowaniu pracownik├│w itp.

W USA lista takich warto┼Ťci wg. Mike`a Woodcocka i Dave`a Francisa (powsta┼éa na podstawie bada┼ä wielu przedsi─Öbiorstw ameryka┼äskich ) zwi─ůzana jest z czterema funkcjami organizacji:

funkcj─ů kierownicz─ů,
funkcj─ů wykonawcz─ů,
funkcj─ů spo┼éeczn─ů,
funkcj─ů obronn─ů.

Funkcja kierownicza
Aspekt w┼éadzy: Grupa kierownicza powinna mie─ç wystarczaj─ůce umiej─Ötno┼Ťci, autorytet i wp┼éyw, aby m├│c decydowa─ç o organizacji. Powinna tak┼╝e zdawa─ç sobie spraw─Ö z tego, ┼╝e w┼éadza jest konsekwencj─ů ich pozycji w organizacji i los organizacji zale┼╝y przede wszystkim od nich.
Zasada: szefowie musz─ů kierowa─ç.

My┼Ťlenie elitarne: Szef o niedostatecznych kwalifikacjach mo┼╝e wyrz─ůdzi─ç firmie du┼╝e szkody. Organizacje powinny zdawa─ç sobie spraw─Ö ze znaczenia, jakie ma typowanie i przygotowywanie najlepszych kandydat├│w do zaj─Öcia r├│l kierowniczych.
Zasada: ┼Ťmietanka na wierzch.

Wynagradzanie: Szefowie musz─ů pracowa─ç nieustannie i energicznie dla osi─ůgni─Öcia cel├│w organizacyjnych. Organizacje odnosz─ůce sukcesy powinny zach─Öca─ç ich do pracy, zauwa┼╝a─ç i wynagradza─ç wyniki.
Zasada: licz─ů si─Ö czyny i wyniki.

Koncentracja: Wa┼╝ne jest, aby wysi┼éek nakierowany by┼é na istotne zadania. Je┼╝eli ┼Ťrodki s─ů niew┼éa┼Ťciwie u┼╝yte, zdolniejsze kierownictwo innego przedsi─Öbiorstwa wykorzysta to i odbierze nam udzia┼é w rynku. Organizacje powinny przeznacza─ç ┼Ťrodki na zadania, kt├│re daj─ů wyniki.
Zasada: Nale┼╝y robi─ç to, co istotne ÔÇô to, co przynosi rezultat.

Efektywno┼Ť─ç: Cz─Östo si─Ö zdarza, ┼╝e ma┼éy b┼é─ůd ma nieproporcjonalne znaczenie dla jako┼Ťci ca┼éo┼Ťci. Wysi┼éek, aby ka┼╝de zadanie wykona─ç dobrze daje przewag─Ö konkurencyjn─ů. Organizacje powinny poszukiwa─ç lepszych sposob├│w osi─ůgni─Öcia rezultat├│w i zach─Öca─ç do wprowadzania innowacji.
Zasada: pracuj dobrze.

Ekonomia: Du┼╝o ┼éatwiej jest wyda─ç pieni─ůdze ni┼╝ je zarobi─ç. Brak kontroli wydatk├│w jest cz─Östym powodem upad┼éo┼Ťci przedsi─Öbiorstw. Ka┼╝da dzia┼éalno┼Ť─ç kosztuje, kto┼Ť gdzie┼Ť zawsze musi za ni─ů zap┼éaci─ç Organizacje powinny rozumie─ç, jak wa┼╝ne s─ů uwarunkowania ekonomiczne.
Zasada: nie ma darmowych obiad├│w.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Kompetencje Kongresu USA

W┼Ťr├│d wielu wymienianych kompetencji Kongresu, tj. ustrojodawcza (uprawnienia w procesie zmiany konstytucji), ustawodawcza, kreacyjna (w pewnych sytuacjach, np. wyb├│r prezydenta i wiceprezydenta), s─ůdownicza i ┼Ťledcza (np. poci─ůganie wy┼╝szych funkcjonariuszy federalnych do odpowiedzialno┼Ťci konstytucyjnej i ferowanie werdyktu- tzw. impeachment) oraz kontrolna na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguj─ů uprawnienia legislacyjne i zwi─ůzane z kontrola szeroko poj─Ötego aparatu administracji (ale nie bezpo┼Ťrednio prezydenta).

Kongres USA XMC.PL

Co roku do Kongresu trafia kilka tysi─Öcy projekt├│w ustaw i rezolucji. Tylko znikoma ich cz─Ö┼Ť─ç (kilka procent) jest referowana przez komisje na forum plenarnym izb. Los znaczniejszych projekt├│w zale┼╝y g┼é├│wnie od tego, kto je popiera- najwi─Öksze szanse maj─ů preferowane przez prezydenck─ů administracj─Ö w sytuacji posiadania przez prezydenta wi─Ökszo┼Ťci w Kongresie. Droga ustawodawcza z regu┼éy z pi─Öciu stadi├│w:

a) wykonania prawa inicjatywy ustawodawczej,

b) prac w komisjach,

c) przyjęcia projektu w głosowaniu na posiedzeniu plenarnym w obu izbach,

d) uzgodnienia projektu przez izby,

e) podpisania przez prezydenta.

Projekt ustawy mo┼╝e wnie┼Ť─ç pod obrady tylko cz┼éonek Kongresu b─ůd┼║ jego komisja, cho─ç powszechnie wiadomo, i┼╝ oko┼éo 80% projekt├│w wp┼éywaj─ůcych do Kongresu jest wynikiem faktycznej inicjatywy administracji prezydenckiej. Projekty kontrowersyjne wnoszone s─ů najpierw do izby, w kt├│rej maj─ů wi─Öksz─ů szans─Ö przeg┼éosowania, za┼Ť pozosta┼ée referowane s─ů cz─Östo w obu izbach jednocze┼Ťnie. Nast─Öpnie projekt wp┼éywa do w┼éa┼Ťciwej komisji, kt├│ra najcz─Ö┼Ťciej za pomoc─ů podkomisji rozpatruje projekt i mo┼╝e przy tym prowadzi─ç post─Öpowanie wyja┼Ťniaj─ůce, anga┼╝uj─ůc ekspert├│w, a w przypadku wa┼╝niejszych ustaw przeprowadza─ç publiczne przes┼éuchania z udzia┼éem nie tylko przedstawicieli administracji, niezale┼╝nych ekspert├│w, przedstawicieli grup nacisku, ale i os├│b prywatnych (np. przedstawicieli mniejszo┼Ťci narodowych). Ostateczn─ů decyzj─Ö o skierowaniu projektu do dalszych prac podejmuje ca┼éa komisja na posiedzeniu niejawnym.

Izba Reprezentant├│w i Senat r├│┼╝ni─ů si─Ö w procedurze dopuszczania projektu do obrad plenarnych, jednak┼╝e wsp├│lna cech─ů jest tu istotny wp┼éyw lider├│w partyjnych na kolejno┼Ť─ç przedstawiania projekt├│w. Po pomy┼Ťlnym przeg┼éosowaniu projektu w obu izbach (w jednobrzmi─ůcej wersji, co zapewnia dzia┼éanie komisji uzgadniaj─ůcych) przewodnicz─ůcy obu izb przesy┼éaj─ů projekt do rozpatrzenia przez prezydenta.

Mo┼╝e on projekt podpisa─ç, co jest jednoznaczne z nadaniem mu charakteru gotowej do wykonania ustawy, mo┼╝e odm├│wi─ç podpisu, w├│wczas projekt mo┼╝e sta─ç si─Ö ustaw─ů po ponownym przeg┼éosowaniu wi─Ökszo┼Ťci─ů 2/3 g┼éos├│w obu izb Kongresu, co udaje si─Ö zaledwie w kilku procentach przypadk├│w; wreszcie prezydent mo┼╝e dopu┼Ťci─ç do wej┼Ťcia w ┼╝ycie ustawy bez jego podpisu, co stanowi form─Ö politycznej dezaprobaty jej tre┼Ťci.

Funkcja, kt├│ra obecnie pozwala Kongresowi skutecznie hamowa─ç i r├│wnowa┼╝y─ç dzia┼éalno┼Ť─ç aparatu wykonawczego prezydenta i bardzo licznych agend rz─ůdowych-nie wy┼é─ůczaj─ůc tzw. niezale┼╝nych agencji, cz─Östo ┼é─ůcz─ůcych w swej aktywno┼Ťci uprawnienia prawodawcze, wykonawcze i orzekaj─ůce- jest kontrola zmierzaj─ůca do stwierdzenia, czy administracja wykonuje prawo zgodnie z intencj─ů wyra┼╝on─ů przez Kongres. Pierwszym aktem, w kt├│rym zosta┼éy sformalizowane kontrolne uprawnienia w┼éadzy ustawodawczej, by┼é Legislative Reorganzation Act z 1946 r. Stworzy┼é on generalny obowi─ůzek sta┼éych komisji Kongresu prowadzenia permanentnego badania realizacji ustawodawstwa. Do tego czasu bowiem kontrola przeprowadzana by┼éa sporadycznie, ad hoc i g┼é├│wnie za po┼Ťrednictwem specjalnych komisji.

Wynikiem wprowadzenia w ┼╝ycie wskazanej ustawy by┼éy zmiany regulaminowe obliguj─ůce komisje do powo┼éywania podkomisji kontrolnych, przygotowania plan├│w kontroli i umieszczania przy projektach ustaw raport├│w o przewidywanym wp┼éywie rozwi─ůza┼ä ustawowych na wykonanie dotychczasowych regulacji prawnych. W 1974 roku powo┼éano Generalne Biuro Rachunkowe (GAO), kt├│re sta┼éo si─Ö organem pomagaj─ůcym Kongresowi ocenia─ç realizacj─Ö przyj─Ötych w ustawach program├│w zleconych administracji. Aby utrzyma─ç kontrol─Ö nad stale rozrastaj─ůc─ů si─Ö biurokracj─ů, Kongres musi dysponowa─ç r├│┼╝nymi technikami. Gdy jedna z nich zawiedzie, musi stosowa─ç inne, w przeciwnym bowiem razie mo┼╝e doj┼Ť─ç do zdominowania w systemie rz─ůd├│w elementu przedstawicielskiego przez technokratyczny. W┼Ťr├│d wielu znanych technik kontroli wymieni─ç nale┼╝y:

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Zasada Podzia┼éu W┼éadzy USA

Zasada ta ma kluczowe znaczenie dla ustroju pa┼ästwowego Stan├│w Zjednoczonych. Jej podstawy doktrynalne stworzy┼é J. Locke w pracy Dwa traktaty o rz─ůdzie oraz Ch. De Montesquieu- O duchu praw, a udanego jej rozwini─Öcia dokonali tw├│rcy konstytucji i praktyka polityczna, pozwalaj─ůca w du┼╝ym stopniu zrealizowa─ç cel koncepcji podzia┼éu w┼éadz-unikni─Öcie tyranii kt├│regokolwiek z organ├│w pa┼ästwowych, a tym samym zachowanie wolno┼Ťci osobistej i politycznej obywateli. Zasada podzia┼éu w┼éadz zak┼éada, i┼╝:

1) aparat pa┼ästwowy realizuje trzy odr─Öbne funkcje: ustawodawcz─ů, wykonawcz─ů i s─ůdow─ů;

2) ka┼╝dej z nich powinna odpowiada─ç aktywno┼Ť─ç odr─Öbnego organu pa┼ästwowego-winna istnie─ç zasada niepo┼é─ůczalno┼Ťci funkcji i stanowisk;

3) powinien istnie─ç system hamulc├│w i r├│wnowa┼╝enie si─Ö poszczeg├│lnych organ├│w pa┼ästwa (checks and balances), uniemo┼╝liwiaj─ůcy dominacj─Ö kt├│rego┼Ť z nich nad pozosta┼éymi.

Podział Aministracyjny USA XMC.PL

Aby uruchomi─ç system r├│wnowa┼╝enia si─Ö w┼éadz, tw├│rcy konstytucji poddali je r├│┼╝nym wp┼éywom, tak ┼╝eby prezydent, cz┼éonkowie Kongresu i s─Ödziowie nie byli zawi┼Ťli ani jedni od drugich, ani od tego samego elektoratu. Prezydent mia┼é by─ç wybierany przez zgromadzenie elektor├│w, senatorowie przez legislatury stanowe, cz┼éonkowie Izby Reprezentant├│w w g┼éosowaniu powszechnym, s─Ödziowie powo┼éywani za zgod─ů Senatu przez prezydenta. Ponadto r├│┼╝ne s─ů okresy kadencji cz┼éonk├│w Senatu, Izby Reprezentant├│w, prezydenta; s─Ödziowie powo┼éywani s─ů do┼╝ywotnio.

Ka┼╝da w┼éadza rz─ůdu centralnego posiada okre┼Ťlone uprawnienia w wykonywaniu funkcji przez inn─ů w┼éadz─Ö. To co jest bowiem konieczne do sprawnego dzia┼éania pa┼ästwa, to nie ca┼ékowita niezale┼╝no┼Ť─ç i zupe┼éna wy┼é─ůczno┼Ť─ç funkcji, ale wsp├│┼ézale┼╝no┼Ť─ç; st─ůd wybitny badacz R. Neustad trafnie okre┼Ťla ameryka┼äski system rz─ůd├│w jako system oddzielonych instytucji wsp├│┼éuczestnicz─ůcych w wykonywaniu funkcji pa┼ästwowych czy te┼╝ inaczej-wp┼éywaj─ůcych na realizacj─Ö funkcji pa┼ästwowych (separated institutions sharing powers).

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]

­čç║­čçŞ Charakterystyka Edukacji USA

Stany Zjednoczone Ameryki obejmuj─ů obszar prawie 10 mln kmÔÇÖÔÇŁ. Pa┼ästwo jest podzielone na 50 stan├│w i kilka terytori├│w zamorskich (Porto Rico, Wyspy Dziewicze, Guam, Samoa). Liczba ludno┼Ťci przekracza 290 mln, w tym znaczny jest odsetek ludno┼Ťci nap┼éywowej z ca┼éego ┼Ťwiata, a zw┼éaszcza z Ameryki ┼üaci┼äskiej. W etnicznej mozaice biali zajmuj─ů zdecydowanie pierwsze miejsce -77,6%, czarni ÔÇô 11,4%, ludno┼Ť─ç tubylcza (Indianie) -0,7%, latynoameryka┼äska ÔÇô 7,6%, Azjaci i mieszka┼äcy wysp Pacyfiku ÔÇô 2,7% .

Rozwarstwienie spo┼éeczne jest znaczne .Najubo┼╝szymi warstwami s─ů mniejszo┼Ťci kolorowe: 30,7% wszystkich czarnych oraz 26,7% pochodz─ůcych z Ameryki ┼üaci┼äskiej ┼╝yje w ub├│stwie. Ich zarobki w skali rocznej nie przekraczaj─ů 7372 $ na rodzin─Ö.

Edukacja USA XMCpl

Najwa┼╝niejszymi celami o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej na 2000 r., w ┼Ťwietle deklaracji prezydenta i gubernator├│w (1990), s─ů:

kszta┼écenie wszystkich dzieci i m┼éodzie┼╝y zdolnej do nauki, rozpowszechnienie szkolnictwa ┼Ťredniego (90% grupy wieku ma zosta─ç przynajmniej absolwentami szko┼éy ┼Ťredni─Öj),

podniesienie poziomu nauczania języka angielskiego, matematyki, nauk przyrodniczych, historii i geografii, by absolwenci szkol byli dobrze przygotowani do wypełniania ról społecznych i zawodowych,

uczniowie ameryka┼äscy maj─ů zdoby─ç I miejsce w badaniach por├│wnawczych osi─ůgni─Ö─ç szkolnych w naukach przyrodniczych i matematyce,

ka┼╝dy doros┼éy Amerykanin b─Ödzie mia┼é wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ťci wystarczaj─ůce, by osi─ůgn─ů─ç sukces w globalnej gospodarce XXI wieku i by─ç przy tym obywatelem, kt├│ry b─Ödzie zna┼é dobrze i respektowa┼é swoje prawa i obowi─ůzki,

amerykańska szkoła będzie wolna od narkotyków i gwałtów

Charakterystyczn─ů cech─ů o┼Ťwiaty ameryka┼äskiej jest skrajna decentralizacja. W kierowaniu systemem o┼Ťwiaty bior─ů udzia┼é w┼éadze stanowe i lokalne. Rz─ůd Federalny ani me kontroluje, ani nie finansuje o┼Ťwiaty. Tak stanowi Konstytucja.

W┼éadze federalne s─ů odpowiedzialne za tworzenie prawnych regulacji w obr─Öbie o┼Ťwiaty, dotycz─ůcych przede wszystkim mniejszo┼Ťci narodowych oraz niepe┼énosprawnych. Wspieraj─ů r├│wnie┼╝ badania naukowe dotycz─ůce edukacji. Nie ma wi─Öc w USA systemu o┼Ťwiaty publicznej, zarz─ůdzanego centralnie. Nie oznacza to jednak, ┼╝e Rz─ůd Federalny nie interesuje si─Ö o┼Ťwiat─ů. W┼éadze wykonawcze, ustawodawcze i s─ůdownicze Rz─ůdu Federalnego aktywnie uczestnicz─ů w tworzeniu polityki o┼Ťwiatowej dotycz─ůcej np. segregacji rasowej, alokacji pieni─Ödzy na o┼Ťwiat─Ö uwzgl─Ödniaj─ůcej potrzeby ro┼╝nych ┼Ťrodowisk, dost─Öpu do o┼Ťwiaty dzieci z rodzin biednych, dzieci upo┼Ťledzonych fizycznie lub umys┼éowo.

Za poziom o┼Ťwiaty odpowiadaj─ů przede wszystkim w┼éadze stanowe. W praktyce jednak poszczeg├│lne stany przekazuj─ů znaczny zakres uprawnie┼ä w┼éadzom lokalnym (radom szk├│┼é lokalnych). Rady te kieruj─ů szko┼éami w spos├│b bezpo┼Ťredni lub zlecaj─ů nadz├│r nad szko┼éami odpowiednim agencjom zwykle powo┼éanym do tego celu. W 1991 r. by┼éo ponad 15 tys. takich rad w ca┼éym kraju. Ka┼╝da rada mo┼╝e tworzy─ç oddzielny system szk├│┼é lokalnych).

Opr├│cz szk├│┼é publicznych istnieje dobrze rozwini─Öty system szk├│┼é prywatnych obejmuj─ůcy ponad 30 tys. szk├│┼é ro┼╝nych szczebli

Koszty finansowania ameryka┼äskiej o┼Ťwiaty publicznej s─ů w oko┼éo 10% pokrywane przez Rz─ůd Federalny, natomiast w 90% przez w┼éadze lokalne (z podatk├│w). Mimo i┼╝ wydatki na ucznia znacznie wzros┼éy w ostatnim 20-leciu (prawie 4-krotnie w latach 1976-1996 z 1505 do 6600 S), to jednak widoczne s─ů znaczne nier├│wno┼Ťci w finansowaniu o┼Ťwiaty, wynikaj─ůce z poziomu zamo┼╝no┼Ťci terenu zamieszkania, a przecie┼╝ bogactwo i bieda s─ů rozdzielone nier├│wno prawie w ka┼╝dym kraju. Mo┼╝na przecie┼╝ ustala─ç bardzo wysokie podatki, a ┼Ťci─ůga─ç niewiele pieni─Ödzy i odwrotnie.

[Czytaj Ca┼éo┼Ť─ç…]


.:: Menu ::.